zifos

zibidi

Farsça yazılı örneği bulunmayan *zībīdī زيبيدى z "süslü, yakışıklı" biçiminden alıntıdır. Farsça biçim Farsça zībīdan زيبيدن z "süslemek, yakışmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça zīb زيب z "süs, güzellik" sözcüğünden türetilmiştir.

zibil

Arapça zbl kökünden gelen zibl زِبْل z "dışkı, çöp" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük İbranice zabal "dışkı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça ziblu "çöp, pislik" sözcüğü ile eş kökenlidir.

zifaf

Arapça zff kökünden gelen zifāf زفاف z "düğün töreni, gelini güveye teslim ayini" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zaffa زفّ z "(kuş) kanatlarını çırparak uçtu veya koştu, (yel) çırpıntıyla esti" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

zifir

Arapça ḏfr kökünden gelen ḏafir ذفر z "pis ve keskin kokan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏafira "keskin koktu" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

zifiri

Yeni Yunanca ve Eski Yunanca zoferós ζοφερός z "karanlık (sıfat)" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca zóphos ζόφος z "1. karanlık, kasvet (ad), 2. batı" sözcüğünden türetilmiştir.

zifos
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"kasırga, hortum" [ Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant, 1560]
zifos ile geliyür dört yandan bād-ı belā "çamur sıçramak" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
zifos (Rum.): [1] Hiç, boş. [2] Çamur sıçramak. "çamur" [ Ahmed Rasim, Şehir Mektupları, 1897]
Koştukça ard tekerleklerin fırlattığı zifosa bulanıyor.

Köken

Yeni Yunanca yazılı örneği bulunmayan *sifós "kasırga? (atmosferde) hortum?" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca sífōn σίφων z "su hortumu" sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için sifon maddesine bakınız.

Ek açıklama

▪ Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §772 kural dışı ses değişimini Pontos Rumcasına bağlar.


27.08.2017
zift

Arapça ve Farsça zift زفت z "katran, asfalt" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen zephtā זִפְתָא z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İbranice aynı anlama gelen zephet sözcüğü ile eş kökenlidir.

ziggurat

Fransızca ve İngilizce ziggurat "eski Babil ve Asur tapınak kulelerine verilen ad" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Akatça ziqquratu "1. kule, 2. yüksek yer, zirve, doruk" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Chicago Assyrian Dictionary sf. 21:129) Bu sözcük Akatça zaqāru veya şaqāru "yükseltmek (bina), kaldırmak, çıkmak" fiilinden türetilmiştir. (Kaynak: Chicago Assyrian Dictionary sf. 21:55)

zigon

Fransızca table cigogne "«leylek masa», iç içe geçen farklı boy sehpalardan oluşan mobilya takımı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca cigogne "leylek" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen ciconia sözcüğünden alıntıdır.

zigot

Fransızca zygote "döllenmiş tohum" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca zygōtós ζυγωτός z "koşumlanmış (at, öküz)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca zygoô ζυγοω z "koşumlamak" fiilinden +t° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *i̯ug-ó-m biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *yewg- "çift koşmak, iki şeyi birleştirmek" kökünden türetilmiştir.

zihin

Arapça ḏhn kökünden gelen ḏihn ذهن z "akıl, anlama yeteneği" sözcüğünden alıntıdır.