zenne

zen2

İngilizce zen "Budist eğitimde bir yöntem" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Pali (geç Sanskrit) dilinde zēn "meditasyon, içe bakma" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen dhyāna ध्यान z sözcüğünden evrilmiştir. Sanskritçe sözcük Sanskritçe dhyāti "bakmak, düşünmek" fiilinden türetilmiştir. Sanskritçe fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰei̯H- (*dʰei̯-) "görmek, bakmak" biçiminden evrilmiştir.

zencefil

Arapça zancabīl زنجبيل z "kökü baharat olarak kullanılan bir bitki, zingiber oficinale" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça ve Aramice/Süryanice aynı anlama gelen zangəbīl זנגביל z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Sanskritçe śrŋgavēra शृङ्गवेर z "«boynuz gövde», a.a." sözcüğünden alıntıdır. Sanskritçe sözcük Sanskritçe śrŋga "boynuz" (NOT: Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ḱr̥h₂-nó-s (*ḱr̥-nó-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱerh₂- (*ḱer-) "kafatası, boynuz" kökünden türetilmiştir. ) ve Sanskritçe vēra "gövde, beden, safran bitkisi" sözcüklerinin bileşiğidir.

zenci

Arapça zancī زنجى z "kara derili, Afrikalı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça aynı anlama gelen zangī زنگى z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça zang veya jang زنگ/ژنگ z "pas" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

zengin

Farsça sangīn سنگين z "taştan yapılmış, murassa, ağır, pahalı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça sang سنگ z "taş" sözcüğünden +īn ekiyle türetilmiştir.

zenit

Fransızca zénith "astronomide göğün en yüksek noktası, başucu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Arapça samtu-r-raˀs سمت الرأس z "başucu, düz yukarı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça samt سمت z "yön, taraf" sözcüğünden türetilmiştir.

zenne
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"kadın" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
zene seu zenne, vul. pro zen [kadın] "... kadın rolü yapan" [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
zenne: 1. Kadın cinsi, taifei nisā, 2. orta oyununda kadın kılığına giren oyuncu.

Köken

Farsça zan زن z "kadın" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için zen1 maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkçede eklenen +e ekinin işlevi açık değildir.


11.12.2015
zeplin

(Luftschiff) Graf Zeppelin "Luftschiffbau Zeppelin AG tarafından 1928'de imal edilen yönlendirilir uçuş aracının adı" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Ferdinand von Zeppelin "Alman sanayici (1838-1917)" özel adından türetilmiştir.

zer

Farsça ve Orta Farsça zar زر z "altın" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *zarna- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen zari- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵʰelh₃- (*ǵʰel-) "parlamak, altın" kökünden evrilmiştir.

zerdali

Farsça zardālū زرد ألو z "«sarı erik», kayısı, prunus armeniaca" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça zard زرد z "sarı" (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen zairita- sözcüğü ile eş kökenlidir. ) ve Farsça ālū آلو z "erik cinsi meyvelerin genel adı" sözcüklerinin bileşiğidir.

zerde

Farsça zarde زرده z "1. sarı renk, sarı şey, altın gibi, 2. safran" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen zardak sözcüğünden evrilmiştir.

zerdeçal

Farsça zardeçāv veya zardeçūb زرده چاو/زرده چوب z "Hint safranı denilen bir tür sarı baharat" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça zarda زرده z "sarı" ve Farsça çūb veya çōb چوب z "çubuk" sözcüklerinin bileşiğidir.