zebercet

zeban

Farsça zabān veya zubān زبان z "dil" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen (u)zvān sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen hizū- veya hizvā- sözcüğü ile eş kökenlidir.

zebani

Arapça zbn kökünden gelen zabāniya(t) veya zubāni زَُبانية z "1. silahlı muhafız, 2. cehennemde günahkârları ateşe itmekle görevli melek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zubānī زُبانى z "akrebin makas şeklindeki ön organı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Arapça zabana زَبَنَ z "itti, kaktı, kıstırdı" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

zebanzed

Farsça zabānzad "halk ağzı, söylence" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça zabān زبان z "dil" ve Farsça zad زد z "çaldı" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Farsça sözcük Farsça zadan زدن z "vurmak, çalmak" fiilinden türetilmiştir. )

zebella

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

zeber

Farsça zabar زبر z "yukarı, üstten" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça az bar أز بر z "üstten" deyiminden evrilmiştir.

zebercet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[, 1400 yılından önce]
zebercedden hem ördekler dizildi

Köken

Arapça zabarcad زبرجد z "zümrüt veya bir tür zümrüt, topaz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice zmargad veya zmargdā זמרגדא z "zümrüt" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 38 & 405) Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen smáragdos σμάραγδος z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen marakata मरकत z sözcüğü ile eş kökenlidir.

Daha fazla bilgi için zümrüt maddesine bakınız.

Ek açıklama

Farsça kökenli zumurrud ile Süryaniceden alınan zabarcad biçimleri Arapçada kısmi anlam ayrışmasına uğrayıp aynı taşın iki ayrı kalitesini ifade etmekte kullanılmıştır. Her iki biçimin nihai kaynağı muğlaktır.


11.12.2017
zebra

İngilizce zebra "Afrika kökenli eşeğe benzer hayvan" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Portekizce aynı anlama gelen zebra sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Kongo dilinde bir sözcükten alıntıdır.

zebun

Farsça zabūn زبون z "zayıf, güçsüz, elden ayaktan düşmüş" sözcüğünden alıntıdır.

zebur

Arapça zbr kökünden gelen zabūr زَبُور z "yazılmış şey, kitap, özellikle Kuran'a göre Davut peygambere vahyedilen kitap" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça zabara زَبَرَ z "yazı yazdı" fiilinin faˁūl vezninde türev olabilir; ancak bu kesin değildir.

zecir

Arapça zcr kökünden gelen zacr زَجْر z "hayvan kovma, def etme" sözcüğünden türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça zacara زَجَرَ z "hayvanatı korkutup kovdu, önledi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

+zede

Farsça zade زده z "vuran, vurulan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça zadan, zan- زدن, زن z "vurmak, çarpmak, çalmak, çalgı çalmak, yere çalmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen cad-, can- sözcüğü ile eş kökenlidir.