zırnık

zıpır

Türkiye Türkçesi zıbırdak veya zıpırdak "zıp zıp hareket eden, yerinde durmayan" sözcüğü ile eş kökenlidir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi zıbırda- veya zıpırda- "zıplayarak hareket etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük zıp veya zıpır "sıçrama sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

zıpka

Abhazca adzıykva "dar paçalı pantolon" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Bläsing, Türk Dilleri Araştırmaları 12, 2006.) Bu sözcük Abhazca adza "dar" ve Abhazca áykva "pantolon" sözcüklerinin bileşiğidir.

zıpkın

Orta Türkçe sapġun veya sıpġun "kısa mızrak, balık tutma aracı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sap- "delmek, saplamak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +gIn ekiyle türetilmiştir.

zır

"zil sesi, ağlama sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

zırh

Farsça zirih زره z "savaş giysisi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen zrād sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen zrāda- sözcüğü ile eş kökenlidir.

zırnık
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Codex Cumanicus, 1303]
auri pimentum - Fa & Tr: zernek [ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
ya kızılī zernīχ gerek veya saru zernīχ gerek

Köken

Farsça zarnīχ زرنيخ z "sarı boya yapımında ve kıl dökücü olarak kullanılan bir mineral, arsenik sülfür" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen zarnik sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça zarn "altın, sarı" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için zer maddesine bakınız.

Ek açıklama

Aramice/Süryanice zrnīk (aynı anlamda) İrancadan alıntı olmalıdır. • Karş. Latince auri pigmentum > İngilizce orpiment "altın boya, arsenik sülfür".

Benzer sözcükler

zırnık koklatmak

Bu maddeye gönderenler

arsenik


09.04.2015
zırt

zır ses yansımalı sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +t ekiyle türetilmiştir.

zırtapoz

zırt ses yansımalı sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +oz ekiyle türetilmiştir.

zırva

Farsça zirbā veya zalubā "karışık aş" sözcüğünden alıntıdır.

zıt

Arapça ḍdd kökünden gelen ḍidd ضدّ z "aksi, ters" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḍadda ضدّ z "zıt idi, çelişti" fiilinden türetilmiştir.

zıvana

Farsça zabāna veya zubāne زبانه z "dil gibi olan nesne" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça zabān veya zubān زبان z "dil" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir.