zürriyet

zümrüt

Arapça ve Farsça zumurrud veya zumrud زمرد z "bir değerli taş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen zmargad veya zmargdā זמרגדא z sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 405) Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen smáragdos σμάραγδος z sözcüğü ile eş kökenlidir. Yunanca sözcük Akatça barraqtu "bir tür değerli taş" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Chicago Assyrian Dictionary sf. 2.113) Akatça sözcük Akatça barāqu "parlamak, şimşek çakmak" sözcüğünden türetilmiştir. (Kaynak: Chicago Assyrian Dictionary sf. 2.103)

zünnar

Arapça znr kökünden gelen zunnār زُنَّار z "keşişlerin bağladığı kuşak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca zonárion ζωνάριον z "küçük kuşak" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca zōnē ζώνη z "kuşak" sözcüğünün küçültme halidir.

züppe

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

zürafa

Arapça zrf kökünden gelen zurāfa(t) زرافة z "Afrika kökenli bir hayvan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça aynı anlama gelen zurnāpāy زرناپاى z sözcüğü ile eş kökenlidir.

zürefa

Arapça ẓrf kökünden gelen ẓurafāˀ ظُرَفَاء z "zarifler, kibarlar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ẓarīf ظريف z sözcüğünün fuˁalā vezninde çoğuludur.

zürriyet
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Nasırüddin Rabguzi, Kısasü'l-Enbiya, 1310]
Âdem zürriyeti oŋurkasındın çıkarğanı kayda erdi [omurgasından tohumu çıkarken neredeydi]

Köken

Arapça ḏrr kökünden gelen ḏurriyya(t) ذرّيّة z "tohum, soy, bir kişinin soyundan gelenler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḏarra ذَرَّ z "saçtı, tohum attı" fiilinin masdarıdır.

Daha fazla bilgi için zerre maddesine bakınız.

Ek açıklama

Arapça sözcüğün gramatik yapısı muğlaktır. Belki ḏarr "tohum saçma" veya ḏarra(t) "tohum, zerre" adlarından +iyet masdar yapım ekiyle. Bkz. ▪ Edw. Will. Lane, An Arabic Lexicon sf. I.958.


04.11.2018