yeni

yen|mek

Oğuzca yeŋ- "üstün gelmek" fiilinden evrilmiştir. Oğuzca fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *yegin- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe yeg "üstün" sözcüğünden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

yen1

Eski Türkçe yéŋ "elbise kolu" sözcüğünden evrilmiştir.

yen2

Japonca yen "Japon para birimi" sözcüğünden alıntıdır. Japonca sözcük Çince yüan "yuvarlak şey, para" sözcüğünden alıntıdır.

yenge

Eski Türkçe yeŋge "ağabeyin veya dayının karısı" sözcüğünden evrilmiştir.

yengeç

Oğuzca yeŋgeç "kabuklu su hayvanı" sözcüğünden evrilmiştir.

yeni
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uyğur Kağan Yazıtı, 759]
ilki ay altı yaŋıka [birinci ayın altıncı yeni gününde] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
yaŋı neŋ: al-cadīd [yeni şey] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
yeŋıden: de novo (...) yeŋılik (...) yeŋılemek, yeŋıletmek Türkiye Türkçesi: [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
yeŋı dünyā [Amerika kıtası] Türkiye Türkçesi: [ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
yenilikçi (...) yeniyetme: Yeniyetmelik çağında olan.

Köken

Eski Türkçe yaŋı "geri gelen, yeni ay, yeni" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yan- "geri gelmek" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için yanıt maddesine bakınız.

Ek açıklama

Eski Türkçe yan- fiiliyle anlam bağı bariz olmakla birlikte sözcük yapısı açık değildir. • Karş. Moğolca yaŋi "haber".

Benzer sözcükler

yeni bahar, yeni dünya, yeni yetme, yenice, yeniden, yenilemek, yenileme, yenilenmek, yenileşmek, yenileşim, yeniletmek, yenilik, yenilikçi, yepisyeni, yepyeni

Bu maddeye gönderenler

yeniçeri, yine


23.02.2018
yeniçeri
yer

Eski Türkçe yér "yeryüzü, dünya, zemin" sözcüğünden evrilmiştir.

yer|mek

Eski Türkçe yer- "beğenmemek, kötülemek" fiilinden evrilmiştir.

yerel

Türkiye Türkçesi yer sözcüğünden Yeni Türkçe +Al ekiyle türetilmiştir.

yergi

Türkiye Türkçesi yer- fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.