yengeç

yemişen

Eski Türkçe yımşān "alıça benzer bir yaban ağacı" sözcüğünden evrilmiştir.

yen|mek

Oğuzca yeŋ- "üstün gelmek" fiilinden evrilmiştir. Oğuzca fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *yegin- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe yeg "üstün" sözcüğünden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

yen1

Eski Türkçe yéŋ "elbise kolu" sözcüğünden evrilmiştir.

yen2

Japonca yen "Japon para birimi" sözcüğünden alıntıdır. Japonca sözcük Çince yüan "yuvarlak şey, para" sözcüğünden alıntıdır.

yenge

Eski Türkçe yeŋge "ağabeyin veya dayının karısı" sözcüğünden evrilmiştir.

yengeç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
as-saraṭān: yengeç - Oğuzcadır. Orta Türkçe: [ İbni Mühenna, Lugat, 1310 yılından önce]
as-saraṭān: lengeç Kıpçakça: [ anon., et-Tuhfetu'z-Zekiyye fi'l-Lugati't-Türkiyye, 1400 yılından önce]
saraṭān: ilengiş - Türkmenler buna 'kıskaş' derler.

Köken

Oğuzca yeŋgeç "kabuklu su hayvanı" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

ETü sözcük yan adı veya yan- "geri gelmek" fiili ile ilgili olabilir; +gAç fiil eki ikinci olasılığa ağırlık verir. • Anadolu ağızlarında ilengeç, yellengeç, gelengeç vb. biçimleri görülür.


27.07.2015
yeni

Eski Türkçe yaŋı "geri gelen, yeni ay, yeni" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yan- "geri gelmek" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

yeniçeri
yer

Eski Türkçe yér "yeryüzü, dünya, zemin" sözcüğünden evrilmiştir.

yer|mek

Eski Türkçe yer- "beğenmemek, kötülemek" fiilinden evrilmiştir.

yerel

Türkiye Türkçesi yer sözcüğünden Yeni Türkçe +Al ekiyle türetilmiştir.