yeşim

yerleşke

Türkiye Türkçesi yerleş- fiilinden Yeni Türkçe +gA ekiyle türetilmiştir.

yesari

Arapça ysr kökünden gelen yasārī يَسَارِى z "solak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça yasār يسار z "1. talihli, kolay, 2. sol" sözcüğünün nisbet halidir. Bu sözcük Arapça yasara يَسَرَ z "rast geldi, kolay idi" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

yestehle|mek

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

yeşer|mek

Eski Türkçe yaşar- "yeşillenmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yaş "nemli, yeşil" sözcüğünden Eski Türkçe +Ar- ekiyle türetilmiştir.

yeşil

Eski Türkçe yaşıl "yaş bitki rengi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yaş "körpe, taze, nemli, yeşil" sözcüğünden Eski Türkçe +Il ekiyle türetilmiştir.

yeşim
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
Her eyvānda tururdı bir taχt u tāc / Kimi yeşm idi taχtınuŋ kimi ˁāc [ Hızır Paşa, Müntehab-ı Şifa, 1400 yılından önce]
birer mıs̠ḳāl yeşb, aḳīḳ, birer direm incü buçuk direm firūzec

Köken

Farsça yaşm veya yaşb يشم/يشب z "değerli bir taş, yeşim" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça ve Orta Farsça aynı anlama gelen yaşp sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice aynı anlama gelen yaşpē יָשׁ֯פֵה z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Akatça aynı anlama gelen yaşpū sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

Eski Yunanca iaspis ιάσπις > İngilizce jasper "yeşim taşı" bir Doğu dilinden alınmış olmalıdır.


06.09.2017
yet|mek

Eski Türkçe yét- "1. yakalamak, gücü yetmek [geçişli fiil], 2. yeter olmak [geçişsiz fiil]" fiilinden evrilmiştir.

yetenek

Türkiye Türkçesi yet- fiilinden Yeni Türkçe +AnAk ekiyle türetilmiştir.

yeterlik

Türkiye Türkçesi yeter fiilinden Yeni Türkçe +lIk ekiyle türetilmiştir.

yeti

Türkiye Türkçesi yet- fiilinden Yeni Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

yetim

Arapça ytm kökünden gelen yatīm يتيم z "anasız veya babasız, tek ve benzersiz" sözcüğünden alıntıdır.