yarlık

yarım

Eski Türkçe yarım "yarma, yarılmış şeyin her parçası" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yar- "kesme, bölme" fiilinden Eski Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

yarımada
yarın

Eski Türkçe yarın "sabah, gün doğumu, gündüz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yaru- "ışımak, aydınlanmak" fiilinden Eski Türkçe +(I)n ekiyle türetilmiştir.

yarış|mak

Eski Türkçe yarış- "1. bölüşmek, 2. müsabaka etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yar- "kesmek, karar vermek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

yarka

Bulgarca yarka "piliç, genç tavuk" sözcüğünden alıntıdır.

yarlık
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca Maniheist metinler, 900 yılından önce]
biz teŋri yarlığın adruk kılmas [tanrının buyruğundan ayrı kılmayız] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
yarlığ: Menşur, ferman.

Köken

Eski Türkçe yarlıġ veya yarlık "hüküm, hakan fermanı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen carlig sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama

▪ Gerard Clauson, An Etym. Dict. of Pre-Thirteenth Centu sf. 966, ▪ Marcel Erdal, Old Turkic Word Formation sf. I.462 başka dilden alıntı ihtimali üzerinde dururlar. Koenig Moğolcadan alıntı olduğunu savunur. Ancak yargı ve yarış gibi, "kesmek, karar vermek, decide" anlamında yar- fiilinden türemiş olması olasılığı gözardı edilemez.


05.03.2020
yarpuz

Eski Türkçe yarpuz "ıtırlı bir ot, nane veya kekik veya mercanköşk" sözcüğünden evrilmiştir.

yas

Eski Türkçe yās "ölüm, kayıp, hüsran" sözcüğünden evrilmiştir.

yasa

Moğolca yasag "kanun" sözcüğünden alıntıdır. Moğolca sözcük Moğolca yasa- "düzenlemek, kanun koymak" fiilinden türetilmiştir.

yasa|mak

Moğolca yasa- "düzenlemek, imal etmek" fiilinden alıntıdır.

yasak

Moğolca casaḳ veya casaġ "kanun, özellikle Cengiz Han kanunu" sözcüğünden alıntıdır.