yargıç

yarbay

Türkiye Türkçesi yardımcı albay deyiminden türetilmiştir.

yarda

İngilizce yard "1. baston, direk, 2. bir uzunluk ölçüsü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence bir sözcükten evrilmiştir.

yardakçı

Farsça yār-dēh يار ديه z "yardım eden, el veren" deyiminden türetilmiştir. Farsça deyim Farsça yār يار z "el, kol" ve Farsça dādan, dēh- دادن, ديه z "vermek" sözcüklerinin bileşiğidir.

yardım

Orta Türkçe yarıt- "yardım etmek, yarayışlı olmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Farsça yārī يارى z "yardım" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Farsça yār يار z "1. el, kol, 2. dost, yardımcı" sözcüğünden türetilmiştir.

yargı

Orta Türkçe yarğu "mahkeme" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen cargu sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

yargıç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Türkçe: "hakem" [ Cumhuriyet - gazete, 1935]
Fenerbahçe'nin oynadığı oyunda yargıç (hakem) bir Türk olduğu halde Yeni Türkçe: "hakim" [ Cumhuriyet - gazete, 1945]
Sultanahmet Birinci Sulh Hukuk yargıçlığından

Köken

(NOT: Türkiye Türkçesi yarġucı "hakem" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Türkçe sözcük Eski Türkçe yar- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Iç ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için yargı maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkiye Türkçesi yarğucı/yarğıcı ve Moğolca carguçi biçimleri 13. yy'dan itibaren mevcuttur. Dil Devrimi döneminde yargı adının kökü olduğu varsayılan Eski Türkçe yar- fiilinden, Türkiye Türkçesi dalgıç ve bilgiç sözcüklernden analoji yoluyla türev yapılmıştır.


13.04.2019
yargıtay

Türkiye Türkçesi yargı sözcüğünden Yeni Türkçe +tAy ekiyle türetilmiştir.

yarıcı

Farsça yārī "yardım" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çI ekiyle türetilmiştir.

yarım

Eski Türkçe yarım "yarma, yarılmış şeyin her parçası" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yar- "kesme, bölme" fiilinden Eski Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

yarımada
yarın

Eski Türkçe yarın "sabah, gün doğumu, gündüz" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yaru- "ışımak, aydınlanmak" fiilinden Eski Türkçe +(I)n ekiyle türetilmiştir.