yarat|mak

yarak

Eski Türkçe yarık veya yarak "donanım, zırh, silah" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yara- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

yaran

Farsça yārān ياران z "dost, arkadaş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça aynı anlama gelen yār يار z sözcüğünden türetilmiştir.

yarar

Türkiye Türkçesi yara- fiilinden Türkiye Türkçesinde +()r ekiyle türetilmiştir.

yarasa

Eski Türkçe yarsıġu veya yarasa "yarasa" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yarsı- "iğrenmek, tiksinmek" fiilinden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

yaraş|mak

Eski Türkçe yaraş- "birbirine uygun olmak, uyuşmak, anlaşmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yara- "uymak" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

yarat|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: "düzenlemek" [ Orhun Yazıtları, 735]
teŋri teg teŋri yaratmış türük bilge kagan [tanrı gibi, tanrıdan olmuş Türk Bilge K.] Eski Türkçe: "... donatmak" [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
yétti kün turup kémi yarattı [yedi gün durup gemi donattı] Kıpçakça: "... yoktan yaratmak" [ Codex Cumanicus, 1303]
kökni yerni jaratači ... jaratkan Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
yaradıcı: χālık, Creator. (...) yaradan: Creator. Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
yaradılış: Hilkat, cibillet, tabiat, bünye, fıtrat.

Köken

Eski Türkçe yarat- "uydurmak, düzenlemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yara- "uymak" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için yara- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Yaradan/yaradılış biçimleri 17.-18. yy'daki /d/ > /t/ ses değişimi öncesinden kalan arkaik biçimler olup özellikle dini bağlamda kullanılırlar.

Benzer sözcükler

yaradan, yaradana sığınmak, yaradılış, yaratan, yaratıcı, yaratıcılık, yaratılmak, yaratılış, yaratım

Bu maddeye gönderenler

yaratık


05.03.2015
yaratık

Türkiye Türkçesi yarat- fiilinden Yeni Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

yarbay

Türkiye Türkçesi yardımcı albay deyiminden türetilmiştir.

yarda

İngilizce yard "1. baston, direk, 2. bir uzunluk ölçüsü" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence bir sözcükten evrilmiştir.

yardakçı

Farsça yār-dēh يار ديه z "yardım eden, el veren" deyiminden türetilmiştir. Farsça deyim Farsça yār يار z "el, kol" ve Farsça dādan, dēh- دادن, ديه z "vermek" sözcüklerinin bileşiğidir.

yardım

Orta Türkçe yarıt- "yardım etmek, yarayışlı olmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil Farsça yārī يارى z "yardım" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Farsça yār يار z "1. el, kol, 2. dost, yardımcı" sözcüğünden türetilmiştir.