yara|mak

yaptırım

Türkiye Türkçesi yaptır- fiilinden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

yar|mak

Eski Türkçe ar- veya yar- "uzunlamasına kesmek, yarmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen ır- veya yır- sözcüğü ile eş kökenlidir.

yar1

Eski Türkçe yār "dik yamaç" sözcüğünden evrilmiştir.

yar2

Farsça yār يار z "yardımcı, arkadaş, dost" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen ayār veya ayyār veya adyavār sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aidyū- "yardım" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Proto-İranca (Ana-İranca) yazılı örneği bulunmayan *adyāva-bara- "yardım-getiren" sözcüğünden evrilmiştir.

yara

Orta Türkçe yara sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Moğolca yara sözcüğü ile eş kökenlidir.

yara|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uyğur Kağan Yazıtı, 759]
yeme yaramatın yaġıḏu ermiş [ve yaramaz düşmanca idiler] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ata tonı oġulka yarasa atasın tilemes [[babanın giysisi oğula uysa babasını istemez - atasözü]] (...) yarandı [[kendini uygun kıldı, uygun göründü]] (...) yaraşdı [[birbiriyle uyuştu]] (...) yarattı [[uydurdu]] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
abhominabile [hayırsız] - jaramas Türkiye Türkçesi: [ Ahterî-i Kebir, 1545]
şerr: Zıddül χayr, yaˁni yaramazlık.

Köken

Eski Türkçe yara- "uymak, yakışmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *yar "uygun? yakın?" biçiminden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Karş. Moğolca caru- "yararlanmak, kullanmak, istihdam etmek".

Benzer sözcükler

yaramaz, yaramazlık, yaranmak, yarayışlı

Bu maddeye gönderenler

yarak (dalyarak), yarar, yaraş-, yarat- (yaratık)


28.07.2015
yarabbi

Arapça yā rabbī يا ربّى z "ey rabbim" sözcüğünden alıntıdır.

yarak

Eski Türkçe yarık veya yarak "donanım, zırh, silah" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yara- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

yaran

Farsça yārān ياران z "dost, arkadaş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça aynı anlama gelen yār يار z sözcüğünden türetilmiştir.

yarar

Türkiye Türkçesi yara- fiilinden Türkiye Türkçesinde +()r ekiyle türetilmiştir.

yarasa

Eski Türkçe yarsıġu veya yarasa "yarasa" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yarsı- "iğrenmek, tiksinmek" fiilinden Eski Türkçe +gU ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.