vites

viski

İngilizce whiskey veya whisky "bir tür alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Gaelce uisge beatha "can suyu" deyiminden alıntıdır. Bu sözcük Gaelce uisge "su" ve Gaelce beatha "can" sözcüklerinin bileşiğidir.

viskoz

Fransızca ve İngilizce viscose "sentetik elyaf yapımında kullanılan yapışkan organik madde" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1884 Hilaire de Chardonnet, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Geç Latince viscosus "yapışkan, ağda kıvamında" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince uiscum "ökse otu, bu bitkiden elde edilen yapışkan sıvı" sözcüğünden +os° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weiks- "ökse otu" sözcüğünden evrilmiştir.

vişne

Bulgarca vişna вишна z "ekşi kiraz" sözcüğünden alıntıdır. Bulgarca sözcük Rusça aynı anlama gelen vişnya вишня z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Slavca aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *vişnya sözcüğünden evrilmiştir. Slavca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weiks- "ökse otu" sözcüğünden evrilmiştir.

vital

Fransızca ve İngilizce vital "hayata ait, hayatî" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince vita "can, hayat" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince vīvere "yaşamak" fiili ile eş kökenlidir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *gʷeiə- kökünden evrilmiştir. Bu kök Latince aynı anlama gelen vitalis sözcüğünden alıntıdır.

vitamin

Fransızca vitamine "canlılar için hayati önemi olan bir dizi kimyasal bileşiğin ortak adı " sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen vitamin sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1911 Casimir Funk, Pol. kimyacı.) Bu sözcük Latince vita "yaşam, hayat" ve Latince aminum "kimyada bir bileşik, amin" sözcüklerinin bileşiğidir.

vites
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]
vites: Otomobilin hızını kesip çoğaltan manivela.

Köken

Fransızca boîte de vitesses "mekanik araçlarda hız düzeyini belirleyen düzenek, şanzuman" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca vitesse "hız, sürat" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca vite "hızlı, çabuk" sözcüğünden türetilmiştir.


09.03.2013
vitray

Fransızca vitrail "renkli camlarla yapılan sanat eseri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca vitre "cam" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince vitrum "çivit otu, cam" sözcüğünden alıntıdır.

vitrifiye

Fransızca vitrifié "cam haline gelmiş, camlanmış" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca vitrifier "camlaştırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Geç Latince vitrificare fiilinden evrilmiştir.

vitrin

Fransızca vitrine "camlı dükkan bölmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca vitre "cam" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir.

viyadük

Fransızca viaduc "yol veya demiryolu köprüsü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince via "yol" (NOT: Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wegh-ya- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wegh- "gitmek, götürmek, iletmek" kökünden türetilmiştir. ) ve Latince ductus "ileten, nakleden" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Latince sözcük Latince ducere "iletmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. )

viyak

"çocuk ağlaması sesi" Ses yansımalı sözcüktür.