vahim

vagon

İngilizce wagon "üstü kapalı at veya öküz arabası, demiryolu arabası" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *wagnaz "araba" biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *woǵʰ-no-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weǵʰ- "gitmek, yol almak; götürmek, taşımak" kökünden türetilmiştir.

vah

Farsça vāh واه z "beğenme veya teessüf belirten ünlem" sözcüğü ile eş kökenlidir.

vaha

öz (Ar) wyḥ kökünden gelen wāḥ واح z "Mısır çölünde sulak bir yerleşim alanı" özel adından alıntıdır.

vahamet

Arapça wχm kökünden gelen waχāma(t) وخامة z "hazım zorluğu, mide ağırlığı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waχima وخم z "hazım zorluğu çekti, ağırlık çöktü" fiilinin faˁāla(t) vezninde masdarıdır.

vahdet

Arapça wḥd kökünden gelen waḥda(t) وَحدة z "bir olma, birlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aḥad veya waḥīd أحد/وحيد z "bir, tek" sözcüğünün faˁla(t) vezninde masdarıdır. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen χad חד z sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük İbranice aynı anlama gelen ˀeχād אחד z sözcüğü ile eş kökenlidir. İbranice sözcük Akatça aynı anlama gelen ēdu sözcüğü ile eş kökenlidir. )

vahim
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"ağır" [ anon., Ferec ba'd eş-şidde, 1451 yılından önce]
Basra havāsı vaχīm olub ol kızuŋ mīzācına münāsib olmadığiçün [ Meninski, Thesaurus, 1680]
vaχm & vaχīm: Cruditate stomachi ex cibo affectus [yemeğin mideye oturması] & inde male habens [mide fesadı çeken] [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
vaχīm: Tehlikeli, hazmolmaz, muzır

Köken

Arapça wχm kökünden gelen waχīm وخيم z "ağır (yiyecek), hazı güç, mide fesadına yol açan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waχima وخم z "hazım zorluğu çekti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

Daha fazla bilgi için vahamet maddesine bakınız.


15.12.2014
vahiy

Arapça wḥy kökünden gelen waḥy وحي z "içe doğma, ilham, tanrı tarafından insana iletilen fikir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waḥā وحا z "ilham etti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

vahşi

Arapça waḥşī وحشى z "evcil ve sosyal olmayan, yabani" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça wḥş kökünden gelen waḥş وحش z "yabanlık yer, orman, evcilleşmemiş hayvan" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Eski Farsça ve Orta Farsça vaχş "büyüme, yetişme, bitme" sözcüğünden alıntıdır. Eski Farsça sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂wég-se- (*awég-se-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂weg- (*aweg-) "bitmek, yetişmek, büyümek, çoğalmak" kökünden türetilmiştir.

vaiz

Arapça wˁẓ kökünden gelen wāˁiẓ واعظ z "uyaran, vaaz eden" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waˁaẓa وَعَظَ z "uyardı, vaaz etti" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

vajina

İngilizce vagina "dişi cinsel organının ön kısmı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince vagina "kılıç kını" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wāg-īnā- "yarık" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *weh2g- (*wāg-) "yarmak" kökünden türetilmiştir.

vaka

Arapça wḳˁ kökünden gelen waḳˁa(t) وقعة z "olay" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça waḳaˁa وَقَعَ z "düştü, oldu" fiilinin faˁla(t) vezninde ismi merresidir.