uygar

uyan|mak

Eski Türkçe odun- "uyanmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *od- biçiminden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

uyar|mak

Eski Türkçe odġur- "uyandırmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *od- "uyanık olmak?" biçiminden Eski Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

uyarla|mak

Türkiye Türkçesi uyar "uygun" sözcüğünden türetilmiştir.

uydu

Türkiye Türkçesi uy- "tabi olma, ardından gitme, takip etme, tapma [esk.]" fiilinden Yeni Türkçe +dI ekiyle türetilmiştir.

uydur|mak

Türkiye Türkçesi uy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmiştir.

uygar
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Türkçe: uygur "medeni" [ Cumhuriyet - gazete, 1934]
güzel san'atler, en ileri yaratık (mahluk) olan adam oğullarının uygurluğu (medeniyeti) için... Yeni Türkçe: uygar [ TDK, Felsefe ve Gramer Terimleri, 1942]
uygarlık = Medeniyet = Civilisation

Köken

öz (ETü) Uyġur "bir kavim veya kişi adı" özel adından türetilmiştir.

Ek açıklama

Bir Türk kavmi olan Uygur adından serbest çağrışım yoluyla türetilmiş sözcüktür. Uygur adının anlamı ve kökeni meçhuldür. Uyġa- fiili veya +ġar eki Türkçede mevcut değildir. Eski Türkçe uy- fiili kaydedilmemiştir.

Benzer sözcükler

uygarca, uygarlaşmak, uygarlık


12.03.2019
uygula|mak

Yeni Türkçe uygu sözcüğünden Yeni Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir. Yeni Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi uy- fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

uygun

Türkiye Türkçesi uy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gIn ekiyle türetilmiştir.

uyku

Türkiye Türkçesi uyu- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.

uyluk

Eski Türkçe udluk "bacağın kalın kısmı, kıç" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe udu "arka, art" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ud- "ardından gitmek" biçiminden türetilmiştir.

uyruk

Yeni Türkçe yazılı örneği bulunmayan *uyur- "tabi kılmak?" fiilinden Yeni Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir. Yeni Türkçe fiil Türkiye Türkçesi uy- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.