uyan|mak

uterus

Latince uterus "rahim" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *úd-er-o-s "karın, rahim" biçiminden evrilmiştir.

utku

Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi ut- "savaşta veya kumarda yenmek" fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

uvertür

Fransızca ouverture "1. açış, açılış, 2. müzik eseri veya gösterinin giriş bölümü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince apertura "açış, açılış" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince aperire "açmak" fiilinden +()tura ekiyle türetilmiştir.

uy|mak

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ud- "ardından gitmek, izlemek, uymak" biçiminden evrilmiştir.

uyak

Türkiye Türkçesi uy- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

uyan|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca Budist metinler, 1000 yılından önce]
uz oḏunmakın oḏunurlar [tam bir uyanışla uyanırlar] Orta Türkçe: [ Borovkov ed., Orta Asya'da Bulunmuş ... Kuran Tefsiri, 1300 yılından önce]
oyġanmak Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
oyanmak, oyanık, oyanıklık

Köken

Eski Türkçe odun- "uyanmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *od- biçiminden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Karş. Moğolca udu- "uyandırmak, harekete geçirmek, başlatmak". Uyu- fiiliyle köken ilişkisi muhtemelen yoktur.

Benzer sözcükler

uyandırmak, uyanık

Bu maddeye gönderenler

uyar- (oyala-)


08.09.2017
uyar|mak

Eski Türkçe odġur- "uyandırmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *od- "uyanık olmak?" biçiminden Eski Türkçe +(g)Ur- ekiyle türetilmiştir.

uyarla|mak

Türkiye Türkçesi uyar "uygun" sözcüğünden türetilmiştir.

uydu

Türkiye Türkçesi uy- "tabi olma, ardından gitme, takip etme, tapma [esk.]" fiilinden Yeni Türkçe +dI ekiyle türetilmiştir.

uydur|mak

Türkiye Türkçesi uy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmiştir.

uygar

öz (ETü) Uyġur "bir kavim veya kişi adı" özel adından türetilmiştir.