utangaç

uşak

Eski Türkçe uvşak veya uşak "küçük şey, kırıntı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe uvşa- "küçülmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe uvış "küçük şey" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

uşşak

Arapça ˁşḳ kökünden gelen ˁuşşāḳ عُشَّاق z "aşıklar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāşiḳ عاشق z sözcüğünün fuˁˁāl vezninde çoğuludur.

ut

Arapça ˁūd عود z "bir çalgı, ut" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça rūd "çalgı, saz" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

utan|mak

Oğuzca ūtan- "utanmak" fiilinden evrilmiştir. Oğuzca fiil Eski Türkçe uvut veya ūt "utanma duygusu, ar, haya, edep yeri" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)An- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe uv- "küçültmek, ufalamak" fiilinden Eski Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

utanç

Oğuzca ūtunç "utanılacak (sıfat)" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Oğuzca ūtan- fiilinden Eski Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

utangaç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Türkiye Türkçesi: utangan [ Mercimek Ahmed, Kâbusname terc., 1432]
ġāyet bay kişi ola ve utangan ve mürüvvetlü ola Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
utanğan: utanıcı, ud çeken kişi. Verecundus, pudibundus. Türkiye Türkçesi: utangaç [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
utangaç: Mahcup.

Köken

Türkiye Türkçesi utan- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için utan- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Sıfat yapımında başka örneği görülmeyen +gAç eki belki +cAk ekinin metatezli halidir. Üşengeç sözcüğü yakın devirde buna kıyasla türetilmiştir.

Benzer sözcükler

utangaçlık, utangan


21.05.2015
utarit

Arapça ˁuṭārid عطارد z "Merkür gezegeni" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük İbranice ˁṭr kökünden gelen ˁaṭārah עטרה z "taç, hale" sözcüğü ile eş kökenlidir.

uterus

Latince uterus "rahim" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *úd-er-o-s "karın, rahim" biçiminden evrilmiştir.

utku

Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi ut- "savaşta veya kumarda yenmek" fiilinden Yeni Türkçe +gU ekiyle türetilmiştir.

uvertür

Fransızca ouverture "1. açış, açılış, 2. müzik eseri veya gösterinin giriş bölümü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince apertura "açış, açılış" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince aperire "açmak" fiilinden +()tura ekiyle türetilmiştir.

uy|mak

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ud- "ardından gitmek, izlemek, uymak" biçiminden evrilmiştir.