uranyum

unvan

Arapça ˁn kökünden gelen ˁunwān عنوان z "kenar yazısı, etiket, belirteç, simge, lakap" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁan عن z "üst, yan, üzeri (edat)" sözcüğünden türetilmiştir.

update

İngilizce update "güncelleme, özellikle bir bilgisayar yazılımının yeni versiyonunu kullanıma sokma" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce up to date "bugüne uyarlanmış, güncel" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce up "ileri, yukarı (edat)" ve İngilizce date "tarih" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük Latince datum "«verildi», bir mektubun veya belgenin tanzim edildiği yer ve tarih için kullanılan deyim" sözcüğünden alıntıdır. )

upgrade

İngilizce upgrade "bir üst dereceye geçmek veya geçirmek" fiilinden alıntıdır. İngilizce fiil İngilizce grade "1. derece, basamak (isim), 2. derecelendirmek (fiil)" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince gradus "adım, basamak" sözcüğünden alıntıdır.

upload

İngilizce upload "bir dosyayı yerel bilgisayardan internete yükleme" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce up "yukarı" (NOT: Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *up biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *(s)upó "alttan yukarıya (edat)" biçiminden evrilmiştir. ) ve İngilizce load "yükleme" sözcüklerinin bileşiğidir.

ur

Orta Türkçe ur "yumru, tümör" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe urı "tohum, zürriyet, erkek evlat" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

uranyum
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cemiyeti Tıbbiyei Osmaniye, Lugat-i Tıbbiye, 1873]
uranyum [ Tıngır & Sinapian, Istılahat Lugati, 1892]
Uranium [Fr.]: uranyum, urandan muharrec bir cism-i basit-i metalikîdir.

Köken

Yeni Latince uranium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1789 Martin Heinrich Klaproth, Alm. kimyacı.) Latince sözcük Uranus "1. Yunan mitolojisinde tanrıların atası, 2. 1781 yılında keşfedilen gezegen" özel adından +ium ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca ouranós ουρανός z "gökler, gökyüzü" sözcüğünden türetilmiştir.


13.01.2018
urba

İtalyanca roba "1. eşya, bagaj, 2. uzun etekli giysi" sözcüğünden alıntıdır.

urgan

Oğuzca örgen "örülmüş ipten yapılan urgan" sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Oğuzca sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen örk sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Eski Türkçe ör- "örmek" fiilinden Eski Türkçe +(g)An ekiyle türetilmiştir.

us

Oğuzca us "idrak, iyiyle kötüyü ayırma yetisi" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe u- "muktedir olmak, yapabilmek" fiilinden Eski Türkçe +Uz ekiyle türetilmiştir.

usan|mak

Eski Türkçe osan- "üşenmek, işi umursamamak" fiilinden evrilmiştir.

usare

Arapça ˁṣr kökünden gelen ˁuṣāra(t) عصارة z "öz suyu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaṣara عصر z "sıktı, sıkıştırdı, suyunu çıkardı" fiilinin fuˁāla(t) vezninde masdarıdır.