tortu

tornavida

Venedikçe tornavida "«vida döndüren», vida takma ve çıkarma aleti [İtalyanca cacciavite]" sözcüğünden alıntıdır.

tornistan

İngilizce turn astern "(gemi) olduğu yerde geri gitme" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim İngilizce turn "dön" (NOT: Bu sözcük Fransızca tourner "dönmek" fiilinden alıntıdır. ) ve İngilizce stern "geminin kıç tarafı" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük Eski İngilizce stēor "dümen" sözcüğünden evrilmiştir. Eski İngilizce sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *steurō "dümen" biçiminden alıntıdır. )

torpido

İngilizce torpedo "1. çarpan balığı, 2. su altı bombası" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince torpedo "çarpan balığı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince torpere "uyuşturmak, sersemletmek" fiilinden +do ekiyle türetilmiştir.

torpil

Fransızca torpille "1. çarpan balığı, raia torpedo, 2. su altı bombası, 3. bir projeyi batırmak amacıyla gerçek niyetini belli etmeden müdahale etme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince torpillus "çarpan balığı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen torpedo, torpedin- sözcüğünden evrilmiştir.

torso

İngilizce torso "heykelde başsız ve uzuvsuz gövde" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İtalyanca torso "tomruk, ağaç veya hayvan ve insan gövdesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince yazılı örneği bulunmayan *turso biçiminden evrilmiştir. Geç Latince biçim Eski Yunanca thýrsos θύρσος z "asa, gürz, ucu kalın sopa" sözcüğünden alıntıdır.

tortu
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
sāfī olan durdīsi dibine çöke andan süzeler [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
tortī: Dürd [zebanzedi]. Türkīde çökelek, çöküntü. Şarabın tortusu: Tartar.

Köken

Arapça drd kökünden gelen durd veya durdī درد/دردى z "zeytinyağı ve şarap tortusu" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Edw. Will. Lane, An Arabic Lexicon sf. I:870)

Benzer sözcükler

tortul, tortulanmak, tortulaşmak

Bu maddeye gönderenler

tartar1


10.12.2015
torun

Eski Türkçe torum "genç, yavru" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Avesta (Zend) dilinde tauruna- "insan ve hayvan yavrusu, genç" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen tāruṇa तारुण्य z sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: Christian Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch sf. 643)

toryum

Yeni Latince thorium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1828 Jöns Jakob Berzelius, İsv. kimyacı.) Latince sözcük Thor "İskandinav mitolojisinde bir tanrı" özel adından +ium ekiyle türetilmiştir.

tos

"kafa veya boynuz vurma sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

tosbağa

tos "toslama sesi?" ve Türkiye Türkçesi bağa "kurbağa" sözcüklerinin bileşiğidir.

tost

İngilizce toast "her çeşit kızartma, özellikle kızartılmış ekmek" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Geç Latince tostare "kızartmak" veya Latince tostus "yanmış, kızartılmış" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince torrere "yakmak, kavurmak, kurutmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tors-éi̯e- "kurutmak" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ters- "kurumak" kökünden türetilmiştir.