tiyatro

titan

Fransızca titane "1. Yunan mitolojiisinde bir dev, 2. kimyada bir element" veya Yeni Latince titanium "kimyada bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1795 Martin Heinrich Klaproth, Alm. kimyacı.) Bu sözcük Eski Yunanca títanos τίτανος z "ak toprak, kireç" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Akatça ṭīṭu "çamur, çömlekçi kili" sözcüğü ile eş kökenlidir.

titiz

Eski Türkçe titiz "keskin veya kekremsi (tat)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tit- "direnmek, dik bakmak" sözcüğünden +Iz ekiyle türetilmiştir.

titr

Fransızca titre "yazı başlığı, unvan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince titulus "kitabe, yazıt, ün, unvan" sözcüğünden evrilmiştir.

titrasyon

Fransızca titration "bir kimyasal eriyikte bileşenlerin yoğunluğunu ölçme yöntemi, volümetrik analiz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca titrer "sıfat ve rütbesini belirlemek, adını koymak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca titre "unvan, sıfat" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

titre|mek

Eski Türkçe titre- "(korku, soğuk veya öfkeden) bedenen sarsılmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe titiz "kekremsi veya öfkeli" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

tiyatro
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Arşiv Belg. Göre Osmanlı'da Gösteri Sanatları, 1840]
Beyoğlunda kāin Odeon nām tiyatroda komedi ve opera taˁbir olunur baˁzı sanāyī icra olunmak üzere teatral "[Fr théatral] tiyatrovari" [ Cumhuriyet - gazete, 1938]
gençliğin prensi denebilecek hararetli ve teatral bir tabiattir

Köken

Fransızca théatre "sahne gösterisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen theatrum sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca théatron θέατρον z "gösteri yeri, tiyatro" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca theáomai θεάομαι z "bakmak, seyretmek" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için teorem maddesine bakınız.

Ek açıklama

İstanbul'da Türkçe gösteri yapan ilk tiyatro, Teatro-i Osmani adıyla 1869'da kuruldu. • Erken dönem Fransızca alıntılarda, çift sessizle biten eril sözcüklere +o eklenmesi kuraldır.

Benzer sözcükler

teatral

Bu maddeye gönderenler

amfiteatr


14.11.2019
tiye al|mak

Türkiye Türkçesi ti "borazan sesi" sözcüğünden türetilmiştir. Türkçe sözcük ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

tiz

Farsça ve Orta Farsça tīz veya tēz تيز z "1. keskin, sivri, 2. çabuk, hızlı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen taeça- veya taeja- sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe tic-, tigma तिज्, तिग्म z "keskin veya sivri olmak; sivri" sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *(s)tei̯g- biçiminden evrilmiştir.

tofu

İngilizce tofu "mayalanmış soya fasulyesinden elde edilen yiyecek" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Japonca aynı anlama gelen tōfu 豆腐 z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Çince dòufu 荳腐 z "«mayalanmış fasulya», a.a." sözcüğünden alıntıdır.

tohum

Farsça tuχm تخم z "bitki tohumu, döl, soy" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen tōhm veya tohm sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça tauma- "aşiret, aile" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen taoχman- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe toká तोक z "bir kişinin soyundan gelenler" sözcüğü ile eş kökenlidir. Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tewk- "tohum vermek, soyunu sürdürmek" biçiminden evrilmiştir.

tok1

Eski Türkçe tok "dolu, doymuş" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tod- veya to- "doldurmak, doymak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.