tirhandil

tirbuşon

Fransızca tire-bouchon "«tıpa-çeken», şişe mantarı çekme aracı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca tirer "çekmek" ve Fransızca bouchon "tıpa, mantar" sözcüklerinin bileşiğidir.

tire1

Fransızca trait d'union "yazıda bileşik kelimeleri gösteren kısa yatay çizgi, -" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Latince tractum "çekilen şey, çizgi" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince trahere, tract- "çekmek" fiilinden türetilmiştir.

tire2

İtalyanca tira "şerit, tel" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca tirare "çekmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen trahere fiilinden evrilmiştir.

tirfil

Yunanca trifillion τριφύλλιον z "yonca, üçyaprak" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca treís τρείς z "üç" ve Eski Yunanca phýllon φύλλον z "yaprak" sözcüklerinin bileşiğidir.

tirfon

Fransızca tire-fond "«taban-çeken», bir tür büyük vida" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca tirer "çekmek" ve Fransızca fond "taban, zemin" sözcüklerinin bileşiğidir.

tirhandil
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant, 1659]
tirhandil-i kadırga

Köken

Yunanca treχantirion τρεχαντηριον z "ön ve arkası gaga şeklinde yüksek iki yelkenli balıkçı teknesi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Orta Yunanca troχantēr τροχαντηρ z "dümeni gemi gövdesine bağlayan pim" sözcüğünden evrilmiştir. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. 585-586.)

Ek açıklama

Provansal dilinde trincadura "Batı Akdeniz'e özgü bir tür hafif tekne" Geç Latince trincar "kesmek" ile etimolojik ilişkisi açık değildir.


09.08.2020
tirit

Farsça tarīd تريد z "süt veya suyla ıslatılmış ekmek" sözcüğü ile eş kökenlidir. Farsça sözcük Arapça s̠rd kökünden gelen aynı anlama gelen ṯarīd ثريد z sözcüğünden alıntıdır.

tirkeş

Farsça tīrkaş تيركش z "1. ok-çeken, okçu, 2. ok torbası" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça tīr "ok" ve Farsça kaş "çeken" sözcüklerinin bileşiğidir.

tiroit

Fransızca thyroïde "gırtlak üstü bezi (iki kanatlı kapıya benzer biçiminden ötürü)" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1560 Amboise Paré, Fr. hekim.) Fransızca sözcük Eski Yunanca thyroeidēs θυροειδης z "kapı gibi olan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca thýra θύρα z "kapı" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰur-éh₂ (*dʰur-ā́) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰwer- "kapı" kökünden türetilmiştir.

tirsi

Yunanca thríssa veya fríssa θρίσσα/φρίσσα z "sardalyaya benzer bir balık, alosa fallax" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen thríssa θρίσσα z sözcüğünden evrilmiştir.

tirşe

Farsça turşa veya turşak ترشه/ترشك z "ekşi bir ot, kuzu kulağı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça turş ترش z "ekşi" sözcüğünden +a ekiyle türetilmiştir.