tensikat

tenkil

Arapça nkl kökünden gelen tankīl تنكيل z "kaçındırma, göz korkutma, başkalarının gözünü korkutmak amacıyla verilen ceza" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nakala نكل z "kaçındı" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tenkis

Arapça nḳṣ kökünden gelen tanḳīṣ تنقيص z "eksiltme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naḳaṣa نقص z "eksildi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tenkit

Arapça nḳd kökünden gelen yazılı örneği bulunmayan *tanḳīd تنقيد z "şiddetle iğneleme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naḳada نَقَدَ z "gagaladı, iğneledi, söz dokundurdu" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tennure

Arapça ve Farsça tannūr تنّور z "fırın, tandır" sözcüğünden türetilmiştir.

tenor

Fransızca ténor "tiz erkek sesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca tenore "1. Ortaçağ çoksesli müziğinde melodinin sabit kısmını taşıyan ses, 2. tiz erkek sesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince tenere "uzatmak, tutmak" fiilinden +()ura ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ten- "germek, uzatmak" biçiminden evrilmiştir.

tensikat
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

tensīḳ "düzenleme" [ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
tertīb-i velīme-i nikāh ve tensīḳ-ı encümen-i meserretü ifrāhe iştiġāl ittı [nikâh törenini düzenlemek ve eğlence ve partiyi sıraya koymakla uğraştı] Yeni Osmanlıca: "ihtiyaç fazlası memurları işten çıkarma" [Karagöz, 1908]

Köken

Arapça nsḳ kökünden gelen tansīḳ تنسيق z "dizme, düzenleme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nasaḳa نسق z "düzenledi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

Ek açıklama

Bürokratik temizlik anlamı II. Meşrutiyet'in ilanından sonra uzun süre gündemde kalan kamu görevlileri reformu nedeniyle yaygınlık kazanmıştır.


20.11.2014
tensip

Arapça nsb kökünden gelen yazılı örneği bulunmayan *tansīb تنسيب z sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nasaba نَسَبَ z "ilişkili veya orantılı idi, uygun idi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tente

İtalyanca tenda "gergi, çadır, gölgelik" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince aynı anlama gelen tenta sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince tendere, tens- "germek" fiilinden türetilmiştir.

tentür

Fransızca teinture "boya, özellikle şeffaf renklendirici" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen tinctura sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince tingere "boyamak, renklendirmek" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir.

tentürdiyot

Fransızca teinture d'iode "iyot boyası" deyiminden alıntıdır.

tenvir

Arapça nwr kökünden gelen tanwīr تنوير z "aydınlatma, nurlandırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nūr نور z "ışık" sözcüğünün tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.