temren

temmet

Arapça tmm kökünden gelen tammat تَمَّت z "bitti (dişil üçüncü tekil şahıs), elyazması kitaplarda metin sonunu belirten kelime" fiilinden alıntıdır. Arapça fiil Arapça tamma تَمَّ z "bitti, bütün oldu" fiilinden türetilmiştir.

temmuz

Arapça tammūz تمّوز z "Rumi takvimin beşinci ayı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice tammūz תמוז z "Arami/Süryani takviminin dördüncü ayı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Akatça Tammūz "bir Babil ve Asur tanrısı" sözcüğünden alıntıdır. Akatça sözcük Sumerce Dumu-zi "bir tanrı adı" sözcüğünden alıntıdır.

tempo

İtalyanca tempo "1. zaman, 2. müzikte icra hızı" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince tempus, tempor- "zaman" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *temp- "sürme, germe, yayma" biçiminden evrilmiştir.

temporal1

Fransızca temporel veya İngilizce temporal "zamana ilişkin, zamansal" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen temporalis sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince tempus, tempor- "süre, zaman" sözcüğünden türetilmiştir.

temporal2

Fransızca ve İngilizce temporal "şakaklara ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince tempora "şakaklar" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince templum, tempor- "1. kapatılmış alan, harîm, tapınak, 2. şakak" sözcüğünün çoğuludur.

temren
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Oğ: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
temürgen [[ok temreni - Oğuzca]] Türkiye Türkçesi: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
demren [[okun ucundaki sivri demir, Kıpçakçası 'başak']] Türkiye Türkçesi: [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1683 yılından önce]
palalı ve sünceli mutallā temrenler ile dükkānların zeyn idüp, baˁzı üstādları demren yaparak ˁubūr iderler.

Köken

Oğuzca temürgen "ok ve kargı ucu" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe temür "demir" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için demir maddesine bakınız.

Ek açıklama

ETü isme eklenen +gAn ekinin işlevi belirsizdir. • TTü normal biçimin demren olması gerekir. Evliya Çelebi aynı paragraf içinde birkaçar kez temren ve demren biçimlerini ardışık olarak kullanır.


26.11.2019
temrin

Arapça mrn kökünden gelen tamrīn تمرين z "esnetme, alıştırma, yumuşatma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça marana مرن z "esnedi, yumuşadı" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

temsil

Arapça mal kökünden gelen tamṯīl تمثيل z "benzetme, benzerini yapma, örnek verme, resmetme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça maṯala مثل z "benzedi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

temyiz

Arapça myz kökünden gelen tamyīz تمييز z "ayırma, ayırdetme, seçme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça māza مَازَ z "seçti, ayırdı" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

ten

Farsça ve Orta Farsça tan تن z "beden, gövde" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen tanū- sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen tanu- sözcüğü ile eş kökenlidir.

tenakuz

Arapça nḳẓ kökünden gelen tanāḳuẓ تناقظ z "çelişme, kendi kendini tahrip etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naḳaẓa نَقَظَ z "çeldi, yıktı" fiilinin tafāˁul vezninde (VI) masdarıdır.