tel

tekstür

Fransızca texture "doku" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince textura "doku, örüntü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince tegere "dokumak" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir.

tektonik

(NOT: Fransızca tectonique sözcüğünden alıntıdır. ) Fransızca sözcük Almanca Tektonik "yer kabuğunun hareketine dair, bunu inceleyen bilim dalı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1875) Bu sözcük Eski Yunanca tektonikós τεκτονικός z "bina yapımına ilişkin, yapısal" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca téktōn τέκτων z "marangoz veya yapı ustası" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tetḱ- biçiminden evrilmiştir.

tekvando

Korece tae kwon do 跆拳道 z "«tekme yumruk usulü», bir döğüş sporu" deyiminden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1959 Jhoon Rhee, Kore kökenli Amerikalı spor adamı.) Korece deyim Korece tae "ayak, tekme" ve Korece kwon "yumruk" ve Korece doh "yöntem, yol" sözcüklerinin bileşiğidir.

tekvin

Arapça kwn kökünden gelen takwīn تكوين‎‎‎‎ z "1. var etme, yaratma, 2. Tevrat'ın ilk kitabının adı (İng Genesis)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kāna "var idi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tekzip

Arapça kḏb kökünden gelen takḏīb تكذيب z "yalanlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kaḏaba كذب z "yalan söyledi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Çağatayca: "kuş tüyü" [ Pavet de Courteille, Dictionnaire Turc Oriental, 1500 yılından önce]
تيل tīl: Plume; langue. "... saç kılı ... metal tel" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1683 yılından önce]
bir ablak turna teli sokup (...) sakalı telinden bir kaç kıl alup (...) dükkânlann şamata varaklan ve gûnâ-gûn teller ile zeyn edüp (...) sırmakeşler sırma ve tel çeküp rakîk éderler "... çalgı teli" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
تل tel & تيل tīl seu tél: Filum, stamen ferreum, aureum, aereum, [demir, altın veya bakırdan tel] & talis fides aut chorda instrumenti musici, ut citharae [gitar gibi çalgı teli], [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
tellendirmek: Tüttürmek (...) telli turna telsiz [ İbrahim Alaattin (Gövsa), Yeni Türk Lugatı, 1930]
Telsiz: Telsiztelefon veya telsiztelgrafa kısaca verilen isim.

Köken

Ermenice tel թել z "iplik, sırma teli" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için tara- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Ermenice sözcük 5. yy'a ait Kutsal Kitap tercümesinde sıkça kullanılır. ▪ Acaryan, Hayeren Armatakan Bararan sf. 2.169. Ancak Çağatayca kaynaklarda kaydedilen tīl تيل biçimi düşündürücüdür. Farsça tēlā تيلا "iplik, iplik sarılan makara" açıklanamamıştır.

Benzer sözcükler

bam teli, tel örgü, tellenmek, tellendirmek, telli turna, telsiz


16.09.2017
tela

İtalyanca tela "seyrek dokunmuş kumaş, kanaviçe" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince tela "dokuma, kumaş" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tetḱ-(dʰ)lo biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tetḱ- "dokumak" kökünden türetilmiştir.

telaffuz

Arapça lfẓ kökünden gelen talaffuẓ تلفّظ z "söyleme, söyleyiş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça lafaẓa لفظ z "artiküle etti, söyledi" fiilinin tafaˁˁul vezninde (V) masdarıdır.

telafi

Arapça lfw kökünden gelen talāfī تلافى z "bulma, sağlama, tedarik etme" sözcüğünden alıntıdır.

telakki

Arapça lḳy kökünden gelen talaḳḳi تلقّٕ z "kabul etme, bulma, karşılama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça laḳā لَقَا z "buluştu, karşılaştı" fiilinin tafaˁˁul vezninde (V) masdarıdır.

telaş

Arapça lşy kökünden gelen talāşī تلاشى z "dağılma, dağılarak yok olma" sözcüğünden alıntıdır.