tekâmül

tehlike

Arapça hlk kökünden gelen tahlika(t) veya tahluka(t) تَهْلُُِِكة z "mahv, bela, helak olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça halaka هَلَكَ z "tükendi, helak oldu" fiilinin tafˁila(t) vezninde (II) masdarıdır.

teizm

Fransızca théisme "tanrıcılık, müesses dinlerden bağımsız tanrı inancı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen theism sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca théos θέος z "tanrı" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir.

tek

Eski Türkçe tek "yalnız, suskun" sözcüğünden evrilmiştir.

tekabül

Arapça ḳbl kökünden gelen taḳābul تقابل z "birbirine yönelme, yüz yüze gelme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳabala قَبَلَ z "yöneldi" fiilinin tafāˁul vezninde (VI) masdarıdır.

tekâlif

Arapça klf kökünden gelen takālīf تكاليف z "külfetler, angaryalar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça taklīf تكليف z "külfet, zorunlu kamu hizmeti, angarya" sözcüğünün tafāˁīl vezninde çoğuludur.

tekâmül
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"tam ve kusursuz olma" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
tekāmül: Tamām olmak. Integrum & perfectum esse "evrim" [ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
evolüsyon: Bütün eşkâl-i hayatiyenin tedricen tahavvül ettiğini kabul eden nazariye, tekâmül.

Köken

Arapça kml kökünden gelen takāmul تكامل z "olgunlaşma, kusursuzluk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kamala كمل z "tam ve olgun idi" fiilinin tafāˁul vezninde (VI) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için kemal maddesine bakınız.

Ek açıklama

Osmanlıcada "kâmil olma" anlamında ender görülen bir sözcük iken, 20. yy'da "evrim" anlamıyla yaygın kullanım kazanmıştır.

Bu maddeye gönderenler

mütekâmil


15.11.2019
tekâsüf

Arapça ks̠f kökünden gelen takāṯuf تكاثف z "sıklaşma, yoğunlaşma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kaṯafa كثف z "sık idi" fiilinin tafāˁul vezninde (VI) masdarıdır.

tekaüt

Arapça ḳˁd kökünden gelen taḳāˁud تقاعد z "1. oturma, 2. eylemli olmama, inzivaya çekilme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳaˁada قعد z "oturdu" fiilinin tafāˁul vezninde (VI) masdarıdır.

tekbir

Arapça kbr kökünden gelen takbīr تكبير z "yüceltme, Allahu ekber deme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kabbara كَبَّرَ z "büyüttü, yüceltti" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tekdir

Arapça kdr kökünden gelen takdīr تكدير z "bulandırma, bunaltma, azarlama, ayıplama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kadara كَدَرَ z "sıkıldı, bunaldı" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

teke

Eski Türkçe teke "erkek keçi" sözcüğünden evrilmiştir.