tahkiye

tahin

Arapça ṭḥn kökünden gelen ṭaḥīn طحين z "un" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭaḥana طحن z "öğüttü" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

tahir

Arapça ṭhr kökünden gelen ṭāhir طاهر z "temiz, arı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭahara طَهَرَ z "arındı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

tahkik

Arapça ḥḳḳ kökünden gelen taḥḳīḳ تحقيق z "doğrulama, doğruluk, gerçeklik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaḳḳa حَقَّ z "doğru idi, hak idi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tahkim

Arapça ḥkm kökünden gelen taḥkīm تحكيم z "1. yargıç atama, egemen kılma, 2. güçlendirme, pekiştirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥakkama حكّم z "yargıç atadı, pekiştirdi" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır. Bu sözcük Arapça ḥakama حَكَمَ z "yargıladı" fiili ile eş kökenlidir.

tahkir

Arapça ḥḳr kökünden gelen taḥḳīr تحقير z "aşağılama, hakaret etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaḳara حَقَرَ z "aşağıladı" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tahkiye
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Osmanlıca: "Fr narration karşılığı" [ TDK, Türkçe Sözlük, 2. Baskı, 1955]
tahkiye: Bir olayı anlatmadaki düzen, anlatış düzeni.

Köken

Arapça ḥky kökünden gelen yazılı örneği bulunmayan *taḥkiya(t) "hikaye etme, anlatı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥikāya(t) "hikaye" sözcüğünün tafˁila(t) vezninde (II) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için hikâye maddesine bakınız.

Ek açıklama

20. yy'da Fransızca narratif karşılığında türetilmiş Yeni Osmanlıca edebiyat tabiridir. Arapça veya Osmanlıca hiçbir kaynakta bulunamadı.


16.03.2020
tahlil

Arapça ḥll kökünden gelen taḥlīl تحليل z "çözme, çözümleme, çözüm bulma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥalla حلّ z "çözdü" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tahlisiye

Arapça χlṣ kökünden gelen taχlīṣ تخليص z "kurtarma" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir.

tahliye

Arapça χlw kökünden gelen taχliya(t) تخلية z "boşaltma, ıssız kılma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalā خَلَا z "yalnız ve ıssız idi" fiilinin tafˁila(t) vezninde (II) masdarıdır.

tahmin

Arapça χmn kökünden gelen taχmīn تخمين z "tahmin, kestirim" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χammana خَمَّنَ z "tahmin etti" fiilinin tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.

tahmis

Arapça χms kökünden gelen taχmīs تخميس z "1. beşe katlama, beşe bölme, 2. bir beyte üç mısra ekleyerek yapılan şiir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χamsa(t) خمسة z "beş" sözcüğünün tafˁīl vezninde (II) masdarıdır.