taban

tababet

Arapça ṭbb kökünden gelen ṭibāba(t) طبابة z "hekimlik mesleği" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça aynı anlama gelen ṭibb طبّ z sözcüğünün fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

tabak1

Arapça ṭbḳ kökünden gelen ṭabaḳ طبق z "tava, tepsi, tencere kapağı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça tabak طبق z "tava, tepsi" sözcüğünden alıntıdır.

tabak2

Arapça dbġ kökünden gelen dabbāġ دبّاغ z "deri işleyen, sepici" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dabaġa دبغ z "sepiledi" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.

tabaka1

Arapça ṭbḳ kökünden gelen ṭabaḳa(t) طبقة z "katman, düzlem, stratum" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭabaḳ طبق z "tepsi" sözcüğünün faˁala(t) vezninde ismi merresidir.

tabaka2

İspanyolca tabaco "tütün" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük O. Amerika dillerinden Karib dilinde bir sözcükten alıntıdır.

taban
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
taban: χuffu'l-baˀīr [deve ayağı] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
direk tabanı: Basis columnae [sütun ayağı] (...) taban çalmak: Pedes ire [yayan gitmek] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
taban ağacı, taban tahtası, taban tabana [zıt], tabana kuvvet, dal taban [çıplak ayaklı], tabansız: Korkak, ödlek

Köken

Eski Türkçe taban "ayağın altı, özellikle deve ve ayının ayak altı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *tapan biçiminden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Eski Türkçe tep- "ayak basmak" fiiliyle semantik ilişkisi belirgindir; ancak ses değişimini açıklamak güçtür. || Karş. Moğolca tabaġ/tabaġay "ayak tabanı, pençe, el ayası".

Benzer sözcükler

daltaban, devetabanı, düztaban, tabana kuvvet, tabanları yağlamak, tabanlı, tabanlık, tabansız

Bu maddeye gönderenler

tabanca, tabanvay


04.09.2018
tabanca

Türkiye Türkçesi tabança "el ayası, tokat" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi taban "ayak tabanı" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çA ekiyle türetilmiştir.

tabanvay

Türkiye Türkçesi taban "ayak" ve Türkiye Türkçesi tramvay "kamu ulaşım aracı" sözcüklerinin bileşiğidir.

tabasbus

Arapça bṣ kökünden gelen tabaṣbuṣ تبصبص z "kuyruk sallama, yaltaklanma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük baṣbaṣa بصبص z "(hayvan) kuyruk salladı" fiilinin tafaˁfuˁ vezninde murabba (dörtlü) (II) masdarıdır.

tabela

İtalyanca tabella "levha, tabla, tepsi, masa" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince tabella "levhacık" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince tabula "tablet, levha" sözcüğünün küçültme halidir.

tabi

Arapça tbˁ kökünden gelen tābiˁ تابع z "birinin peşinden giden, bağımlı, uyruk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça tabaˁa تبع z "izledi" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.