tırtıl

tırpan

Yeni Yunanca drapáni δραπάνι z "ekin biçme aracı, tırpan" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen drépanon veya drápanon δρέπανον z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca drepō δρεπω z "(ekin vb.) biçmek" fiilinden türetilmiştir.

tırrek

Kürtçe (Kurmanci) tirek "1. osuran, 2. (argo) kabadayı, caka satan kimse" sözcüğünden alıntıdır. Kürtçe sözcük Kürtçe (Kurmanci) tir "osuruk" sözcüğünden türetilmiştir.

tırs|mak

Kürtçe (Kurmanci) tirsîn "korkmak" fiilinden alıntıdır. Kürtçe fiil Eski Farsça aynı anlama gelen trsa- fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen tərəsa- fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *tres- "korkmak, titremek" biçiminden evrilmiştir.

tırt

tır "titreme sesi" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

tırtık

Türkiye Türkçesi tırt- "kırpmak, kenarından kesmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

tırtıl
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Lugat-i Ni'metullah, 1540]
sād-pāya [Fa.]: Ağac kurdı ve tırtır [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
dud yaprağı tırtıl طرطل kurdı şeklüŋde kol kalınlığı canlı buzdan kurdlar idi "... pul ve sikke kenarındaki çentik" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
tırtıl, tırtur: (...) sikke kenarında olan zincir.

Köken

Türkiye Türkçesi tırtır "kurtçuk, larva" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi tırt- "kırpmak, kenarından kesmek" fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Karş. Ermenice tırtur թրթուր (aynı anlamda). ▪ Acaryan, Hayeren Armatakan Bararan sf. 2:214 bu sözcüğe Ermenice bir köken önerir; ancak verdiği 5. yy'a ait metin örnekleri teyit edilemedi.


24.02.2018
tıs

"dental üfleme sesi, sönme sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

tıynet

Arapça ṭyn kökünden gelen ṭīna(t) طِينة z "1. çamur, çömlekçi kili, 2. hammadde" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭāna طََانََ z "çamurla sıvadı" sözcüğünün fiˁla(t) vezninde masdarıdır.

ticaret

Arapça tcr kökünden gelen ticāra(t) تجارة z "tüccarlık, alışveriş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça tācir تاجر z sözcüğünün fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

tifdruk

Almanca Tiefdruck "«derin basım», bir ofset basım tekniği" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Almanca tief "derin" (NOT: Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *deupaz biçiminden türetilmiştir. ) ve Almanca Druck "basım, baskı" sözcüklerinin bileşiğidir.

tifo

Fransızca fièvre typhoïde veya İngilizce typhoid fever "tifüse benzer ateşli hastalık" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Yeni Latince typhus "tifüs" sözcüğünden türetilmiştir.