türlü

Türkiyat

Arapça yazılı örneği bulunmayan *turkīyāt "Türklere ilişkin şeyler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça turkī "Türke ilişkin" sözcüğünün çoğuludur.

Türkiye

İtalyanca Turchia veya Fransızca Turquie "Türk ülkesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Türk özel adından türetilmiştir.

Türkmen

Farsça Turkmān تركمان z "Türke benzer, Türk gibi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça mān "gibi, benzer" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça māndan "benzemek, gibi olmak" fiilinden türetilmiştir.

türkoloji

Fransızca turcologie "Türk dili ve filolojisi disiplini" sözcüğünden alıntıdır.

türkü

Türkiye Türkçesi türkī "«Türk havası», yanık sesle söylenen uzun hava" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türk özel adından türetilmiştir.

türlü
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Chuastuanift: Ein Sündenbekenntnis der manichäisch, 900 yılından önce]
tört törlüg/türlüg teŋriler [dört çeşit tanrılar] Türkiye Türkçesi: "... karışık yemek" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
et türlüsü, sebze türlüsü: Birkaç nevˁ havayicden yapılan taam.

Köken

Eski Türkçe törlüg "çeşitli" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe töz "soy, cins, asıl" sözcüğünden Eski Türkçe +lI(g) ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için töz maddesine bakınız.

Ek açıklama

ETü ünsüz-öncesi konumda /z/ > r/ dönüşümü standarttır.

Bu maddeye gönderenler

tür


04.01.2016
türrehat

Arapça trh kökünden gelen turrahāt ترّهات z "beyhude ve anlamsız sözler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça turraha(t) ترّهة z "1. sapa yol, ıssız yer, çöl, 2. boş söz" sözcüğünün çoğuludur.

tüt|mek

Eski Türkçe tüt- "duman etmek, tütmek" fiilinden evrilmiştir.

tütsü

Eski Türkçe tütsüg "duman çıkaran nesne" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tütüz- "tüttürmek, duman çıkarmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe tüt- "duman çıkmak" fiilinden Eski Türkçe +Uz- ekiyle türetilmiştir.

tütün

Eski Türkçe tütün "duman" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe tüt- fiilinden Eski Türkçe +In ekiyle türetilmiştir.

tüvit

İngilizce tweed "bir tür yünlü kumaş" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Tweed "İskoçya'da bir nehir" özel adından türetilmiştir.