siyer

siyak

Arapça swḳ kökünden gelen siyāḳ سياق z "sözün gidişi, bağlam" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāḳa ساق z "güttü, sürdü" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

siyanür

Fransızca cyanure "Prusya mavisi rengini veren siyanhidrik asidin esteri" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1815 Gay-Lussac, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Eski Yunanca kýanos κύανος z "lapis lazuli, laciverd taşı ve rengi" sözcüğünden +(t)ura ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hititçe kuuanna "bir süs taşı, bakır (göztaşı?)" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

siyasa

Arapça siyāsa(t) sözcüğünden türetilmiştir.

siyaset

Arapça sws kökünden gelen siyāsa(t) سياسة z "1. at bakım ve eğitimi, seyislik, 2. devlet yönetme, yönetim" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāˀis "at bakıcısı, seyis" sözcüğünün fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

siyatik

Fransızca sciatique "kalçaya veya kalça sinirine ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince sciaticus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen isχiadikós ισχιαδικός z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca isχíon ισχίον z "kalça kemiği" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.

siyer
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mercimek Ahmed, Kâbusname terc., 1432]
gerekir kim geçmiş pādişāhlar siyerlerinden okımış ola [ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
şeh-i nīk ü siyer [iyinin ve erdemlerin şahı]

Köken

Arapça syr kökünden gelen siyar سِيَر z "siretler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sīra(t) سيرة z "1. yürüyüş, gidiş, tavır, 2. erdem, başarı, hayat hikâyesi, özellikle Hz. Muhammed'in hayat hikâyesi" sözcüğünün fiˁal vezninde çoğuludur.

Daha fazla bilgi için siret maddesine bakınız.


20.08.2015
siyonizm

Fransızca sionisme "Kudüs'te bir Yahudi vatanı kurulmasını öngören siyasi akım" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1890 Nathan Birnbaum, Avust. yazar.) Fransızca sözcük Sion "Kudüs kentinin bulunduğu tepenin adı" özel adından +ism° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük İbranice ṣiyōn ציון z "işaret amacıyla yapılan taş yığını" sözcüğünden türetilmiştir.

siz

Eski Türkçe siz "ikinci çoğul şahıs zamiri" sözcüğünden evrilmiştir.

skala

İtalyanca scala "1. basamak, merdiven, 2. nota skalası, 3. ölçek" sözcüğünden alıntıdır.

skandal

Fransızca scandale "utanacak bir halin ortaya çıkmasından doğan durum, rezalet" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince scandalum "şeytanın kurduğu ahlaki tuzak, günah, ayıp" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca skándalon σκάνδαλον z "tuzak, fak" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *skand- "basmak" biçiminden evrilmiştir.

skandiyum

Yeni Latince scandium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince Scandia "İskandinavya" özel adından +ium ekiyle türetilmiştir.