siyah

sivilizasyon

Fransızca civilisation "uygarlık, medeniyet" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca civiliser "uygarlaştırmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca civil "uygar, medeni" sözcüğünden +ise- ekiyle türetilmiştir.

sivri

Eski Türkçe sübrig "tiz, sivri" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sübri- "sivrilmek, keskinleşmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

sivril|mek

Türkiye Türkçesi sivri sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Il- ekiyle türetilmiştir.

siy|mek

Eski Türkçe sid- "işemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *si- "a.a.?" biçiminden Eski Türkçe +id° ekiyle türetilmiştir.

siya

İtalyanca sia "geri çek!" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca siare "küreği geri çekmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca aynı anlama gelen scier sözcüğü ile eş kökenlidir.

siyah
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Codex Cumanicus, 1303]
nigrum - Fa: sia - Tr: χara [ Erzurumlu Darir, Kıssa-i Yusuf terc., 1377 yılından önce]
lāle ol dem dökdi jāle kıldı āh / nideyüm (ben) olmışam baχt-i siyāh "... kara derili" [ anon., Ferec ba'd eş-şidde, 1451 yılından önce]
çün ol siyāh yemekden içmekden fāriğ düşdi

Köken

Farsça siyāh veya siyah سياه/سيه z "kara" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen syāv sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen syāva- sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Eski Farsça sözcük Sanskritçe śyāmá श्याम z "koyu renk, esmer, siyah" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱi̯eh₁-wó-s (*ḱi̯ē-wó-s) "koyu renk, esmer" biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

Ermenice syaw սեաւ > sév սէւ (aynı anlamda) biçimi Eski Farsçadan alınmış olmalıdır.

Benzer sözcükler

simsiyah, siyahî, siyahlık


10.04.2015
siyak

Arapça swḳ kökünden gelen siyāḳ سياق z "sözün gidişi, bağlam" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāḳa ساق z "güttü, sürdü" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

siyanür

Fransızca cyanure "Prusya mavisi rengini veren siyanhidrik asidin esteri" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1815 Gay-Lussac, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Eski Yunanca kýanos κύανος z "lapis lazuli, laciverd taşı ve rengi" sözcüğünden +(t)ura ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hititçe kuuanna "bir süs taşı, bakır (göztaşı?)" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

siyasa

Arapça siyāsa(t) sözcüğünden türetilmiştir.

siyaset

Arapça sws kökünden gelen siyāsa(t) سياسة z "1. at bakım ve eğitimi, seyislik, 2. devlet yönetme, yönetim" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāˀis "at bakıcısı, seyis" sözcüğünün fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

siyatik

Fransızca sciatique "kalçaya veya kalça sinirine ilişkin" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince sciaticus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen isχiadikós ισχιαδικός z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca isχíon ισχίον z "kalça kemiği" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir.