sivril|mek

sitüasyon

Fransızca ve İngilizce situation "konumlama, konum, durum" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince situare "konumlandırmak, yerleştirmek" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince sitūs "yer, mevki" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

sivil

Fransızca civil "1. yurttaşlığa ilişkin, medenî, kentsel, 2. askeri olmayan, üniformasız" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince civilis "yurttaşlığa veya kentliliğe ilişkin (sıfat)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince civis "yurttaş, hemşehri" sözcüğünden +()bilis ekiyle türetilmiştir.

sivilce

Eski Türkçe sigil sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çA ekiyle türetilmiştir.

sivilizasyon

Fransızca civilisation "uygarlık, medeniyet" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca civiliser "uygarlaştırmak" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca civil "uygar, medeni" sözcüğünden +ise- ekiyle türetilmiştir.

sivri

Eski Türkçe sübrig "tiz, sivri" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sübri- "sivrilmek, keskinleşmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

sivril|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Kitabü'l-İdrak Haşiyesi, 1402 yılından önce]
süveltti [eşek kulağını dikti] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
sivrilmek: Sivri durmak, boy atmak.

Köken

Türkiye Türkçesi sivri sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Il- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için sivri maddesine bakınız.

Ek açıklama

Sıfata eklenen +Il- eki geç dönem TTü özgüdür. Erken örneklerde sivel- ve sivrel- görülür.

Benzer sözcükler

sivriltmek


09.03.2015
siy|mek

Eski Türkçe sid- "işemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *si- "a.a.?" biçiminden Eski Türkçe +id° ekiyle türetilmiştir.

siya

İtalyanca sia "geri çek!" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca siare "küreği geri çekmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca aynı anlama gelen scier sözcüğü ile eş kökenlidir.

siyah

Farsça siyāh veya siyah سياه/سيه z "kara" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen syāv sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen syāva- sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Eski Farsça sözcük Sanskritçe śyāmá श्याम z "koyu renk, esmer, siyah" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱi̯eh₁-wó-s (*ḱi̯ē-wó-s) "koyu renk, esmer" biçiminden evrilmiştir.

siyak

Arapça swḳ kökünden gelen siyāḳ سياق z "sözün gidişi, bağlam" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāḳa ساق z "güttü, sürdü" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

siyanür

Fransızca cyanure "Prusya mavisi rengini veren siyanhidrik asidin esteri" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1815 Gay-Lussac, Fr. kimyacı.) Fransızca sözcük Eski Yunanca kýanos κύανος z "lapis lazuli, laciverd taşı ve rengi" sözcüğünden +()tura ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hititçe kuuanna "bir süs taşı, bakır (göztaşı?)" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.