sille

silikozis

İngilizce silicosis "silikaya maruz kalmakla oluşan bir hastalık" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce silica sözcüğünden +osis ekiyle türetilmiştir.

silindir

Fransızca cylindre "loğ taşı, üstüvane" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kýlindros κύλινδρος z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kýlíndō κύλίνδω z "yuvarlanmak" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷel-¹ "dönmek" biçiminden evrilmiştir.

silisyum

Yeni Latince silicium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1787 Antoine Lavoisier, Fr. kimyacı.) Latince sözcük Latince silex, silic- "çakmak taşı" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.

silk

Arapça slk kökünden gelen silk سِلْك z "yol, rota, (mec.) kariyer, tarik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça salaka سَلَكَ z "yola gitti, yolculuk etti" fiili ile eş kökenlidir.

silk|mek

Eski Türkçe silk- "sallamak, silkelemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe sil- "temizlemek" fiilinden Eski Türkçe +Ik- ekiyle türetilmiştir.

sille
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Tezkiretü'l-Evliya terc., 1341]
her kim baŋa sīlī سيلى ura bir koz vérem, her kim iki sīlī ura iki koz vérem. [ Fatih Sultan Mehmed, Kanunname-i Al-i Osman, 1481 yılından önce]
Silāhdār daχı acemīlere sīlī çalmağa meˁmurdur. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
sīlī vul. sille, sille urmak

Köken

Farsça sīlī سيلى z "tokat" sözcüğünden alıntıdır.


15.12.2014
silme

Türkiye Türkçesi sil- fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

silo

İngilizce silo "tahıl ambarı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İspanyolca aynı anlama gelen silo sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen sirus sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Eski Yunanca sirós σιρός z "yere gömülü tahıl deposu, büyük küp" sözcüğünden alıntıdır.

silojizm

Fransızca syllogisme veya İngilizce syllogism "mantıkta akıl yürütme" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca syllogismós συλλογισμός z "hesap, toplama işlemi, akıl yürütme" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca syllogē συλλογή z "toplama, toplanma" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca légō λέγω z "seçmek, ayırmak" fiilinden syn+ önekiyle türetilmiştir.

silsile

Arapça sl kökünden gelen silsila(t) سلسلة z "zincir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük salsala سلسل z "zincirlendi" fiilinin fiˁfiˁa(t) vezninde murabba (dörtlü) masdarıdır. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice şalşalitā שלשלתא z "zincir" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

silüet

Fransızca silhouette "1. gölgenin dış hatlarını izleyerek yapılan çizim, 2. bir nesnenin gölgesinin dış hatları" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca à la silhouette "kısıtlı bütçeyle yapılan [esk.]" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Etienne de Silhouette "Fransız maliyeci ve bakan (1709-1767)" özel adından türetilmiştir.