seyran

seyfiye

Arapça syf kökünden gelen sayf سيف z "kılıç" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir. (NOT: Arapça sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice şwp שׁוּף z "bilemek, cilalamak" kökü ile eş kökenlidir. )

seyir

Arapça syr kökünden gelen sayr سير z "bir yol izleme, gezi, yolculuk, rota" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāra سَارَ z "yürüdü, gezdi, yol aldı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

seyis

Arapça sws kökünden gelen sāˀis سائس z "at bakıcısı, vekilharç, mülk yöneten" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice şōş veya şōşbīn שׁוֹשֹ z "1. seyis, at bakıcısı, 2. (Asur'da) kral danışmanı, imrahor, vezir" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen susānu veya şuşānu sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Akatça sözcük Sanskritçe aśva-sani अश्वसनि z "at-bakan" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. Sanskritçe sözcük Sanskritçe aśva अश्व z "at" sözcüğünden türetilmiştir. )

seyit

Arapça swd kökünden gelen sayyid سيّد z "1. bey, egemen, aşiret reisi, saygı unvanı, 2. peygamber soyundan olan kişi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāda "egemen idi, şeflik etti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

seylap

Farsça saylāb سيلاب z "su baskını" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça sayl سيل z "akıntı, sel" ve Farsça āb آب z "su" sözcüklerinin bileşiğidir.

seyran
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"seyretme, (gösteri) izleme" [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
ruh-i kudsi bunlara cān eyledi / hazretin hem āna seyrān eyledi

Köken

Arapça syr kökünden gelen sayarān سيران z "yol gitme, yolculuk, gidiş, gezinti" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāra سَارَ z "yürüdü, gezdi, yol aldı" fiilinin faˁalān vezninde masdarıdır.

Daha fazla bilgi için seyir maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkçedeki anlam evrimi için karş. seyir.


16.10.2014
seyrek

Eski Türkçe sedrek "aralıklı, ağ gibi gözenekli" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sedre- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

seyrisefain

Arapça sayr سير z "yol alma, dolaşım" ve Arapça sfn kökünden gelen safāˀin سفائن z "gemiler" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Bu sözcük Arapça safīna(t) سفينة z "gemi" sözcüğünün faˁāˀil vezninde çoğuludur. )

seyrüsefer

Arapça sayr wa safar سير و سفر z "gezme ve yol alma" deyiminden alıntıdır.

seyyah

Arapça syḥ kökünden gelen sayyāḥ سيّاح z "çok gezen, gezgin" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāḥa ساح z "gezdi" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.

seyyal

Arapça syl kökünden gelen sayyāl سيّال z "çok akıcı, sıvı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sāla سال z "aktı" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.