sebep

scooter

İngilizce motor-scooter "bir tür motosiklet" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1915 Autoped Co., Amer. imalatçı.) İngilizce sözcük İngilizce scooter "iki küçük tekerlek, ayak tahtası ve direksiyondan oluşan kızak" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce scoot "seğirtmek, hızlı gitmek" fiilinden +er ekiyle türetilmiştir.

script

İngilizce script "yazı, yazılı metin, senaryo" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince scriptum "yazılmış şey" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince scribere, script- "yazmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı nötrüdür. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *(s)krei̯bʰ- "sivri uçla kazımak, çentmek" biçiminden evrilmiştir.

se

Farsça ve Orta Farsça sih veya سه/سي z "üç" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça aynı anlama gelen çi- sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen θri- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *tréi̯-e-s biçiminden evrilmiştir.

seans

Fransızca séance "oturum" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen sedentia fiilinden evrilmiştir. Bu sözcük Latince sedere, sess- "oturmak" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir.

sebat

Arapça s̠bt kökünden gelen ṯabāt ثبات z "kalma, sabit olma, kalıcılık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṯabata ثَبَتَ z "kaldı" fiilinin faˁāl vezninde masdarıdır.

sebep
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"yol" [ Kutadgu Bilig, 1069]
taḳı bir säbäb kör bu eḏgü isiz [iyiliğe ve kötülüğe götüren, gör, bir başka sebep/yol] "... araç, vasıta" [ Bergamalı Kadri, Müyessiretü'l-Ulûm, 1530]
kalem bir nesnedür ki bunuŋ sebebi ile kişi yazmasın kitāba ulaşdurur. "... gerekçe, neden" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
sebeb pl. esbāb: Causa, motivum, occasio, argumentum, instrumentum, medium. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
sebebīyet: Causa, ansa.

Köken

Arapça sbb kökünden gelen sabab سبب z "1. ip, urgan, 2. yol, rota, vasıta, araç, 3. gerekçe" sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

Orijinal anlamı "yol" olup, bugünkü yaygın anlamı mantıkçıların ıstılahıdır. İlk anlamı sebeplenmek "yolunu bulmak" deyiminde korunur. • Arapça sözcüğün sabba "sövdü, tahrik etti" fiiliyle anlam bağı kurulamaz.

Benzer sözcükler

sebebiyet, sebeplenmek, sebepsiz

Bu maddeye gönderenler

esbap, müsebbip


20.08.2017
sebil

Arapça sbl kökünden gelen sabīl سبيل z "1. yol, rota, 2. (mec.) ahlak veya din yolu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice şəbīl שבילא z "a.a. (her iki anlamda)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice #şbl שבל z "götürme, sürme" kökünden türetilmiştir.

sebt

Arapça sbt kökünden gelen sabt سبت z "Yahudilerin şabat günü, haftalık tatil" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük İbranice şbt kökünden gelen aynı anlama gelen şābat שׁבּת z sözcüğü ile eş kökenlidir.

sebükmağz

Farsça sabuk "hafif" ve Farsça maġz "beyin" sözcüklerinin bileşiğidir.

sebze

Farsça sabzī سبزى z "yeşillik, bitki" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça sabz سبز z "yeşil, taze, yaş" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir.

seccade

Arapça scd kökünden gelen saccāda(t) سجّادة z "namaz halısı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sacada سجد z "secde etti" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.