satır1

sataş|mak

Eski Türkçe satġaş- "1. tesadüf etmek, rast gelmek, 2. boy ölçüşmek, uğraşmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe satġa- "uğramak" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe satıġ "bedel, denklik, alışveriş" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sat- fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

satelit

Fransızca ve İngilizce satellite "uydu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince satelles, satellit- "muhafız, yoldaş" sözcüğünden alıntıdır.

saten

Fransızca satin "bir tür ipekli veya ipekli-benzeri kumaş" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Arapça ẓaytūnī ظيتونى z "bir tür Çin ipeklisi" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük ẓaytūn "Güney Çin'de liman kenti, Tseutung" sözcüğünün nisbet halidir.

satıh

Arapça sṭḥ kökünden gelen saṭḥ سطح z "yüzey, düzlem" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saṭaḥa سطح z "yayıldı, yassıldı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

satın

Orta Türkçe satum veya satun "eşdeğer olarak, bedelen" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sat- fiilinden Türkiye Türkçesinde +In ekiyle türetilmiştir.

satır1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Kitâb fi İlmi'n-Nuşşâb, 1405 yılından önce]

Köken

Arapça sṭr kökünden gelen saṭr سطر z "çizgi, bir sıra yazı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice şṭr kökünden gelen şṭārā veya şiṭrā ‎שטרא z "yazı, hat" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça şaṭāru "yazı yazmak" fiilinden alıntıdır.

Ek açıklama

Aramice/Süryanice ve Akatça #şṭr kökü "çizgi çizmek" ve "yazı yazmak" anlamlarını kapsar. Karş. Aramice/Süryanice şṭār/ştārā "yazı, belge", şiṭrā "çizgi, hat". ▪ Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 1555-1556.

Bu maddeye gönderenler

esatir, mastar, satır2


01.09.2017
satır2

Arapça sṭr kökünden gelen sāṭūr ساطور z "kasapların kullandığı ağır bıçak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saṭara سطر z "1. kılıçla kesti, 2. yazı yazdı, çizdi" fiilinden türetilmiştir.

satir

Fransızca satire "hiciv, alaylı yergi, karikatür" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen satyra sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca sátyros σάτυρος z "1. mitolojide keçi ayaklı ve insan gövdeli yaratık, 2. gülünç ve müstehcen kimse" sözcüğünden alıntıdır.

satlıcan

Türkiye Türkçesi zatülcenb sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Arapça ḏātu'l-canb "kaburga iltihabı, pleuritis" sözcüğünden alıntıdır.

satranç

Arapça şaṭranc شطرنج z "maruf oyun" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen çatrang sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Sanskritçe cáturaṅga चतुर्ङ्ग z "«dört kol», dört unsurdan oluşan ordu" sözcüğünden alıntıdır. Sanskritçe sözcük Sanskritçe cátur "dört" ve Sanskritçe aṅgam "kol, uzuv" sözcüklerinin bileşiğidir.

satrap

Fransızca satrape "başına buyruk bölge yöneticisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca sátrapēs σάτραπης z "Pers krallığında eyalet valisi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Farsça χşathrapā "şehriban, Pers krallığında eyalet valisi" sözcüğünden alıntıdır. Eski Farsça sözcük Eski Farsça χşathra "krallık, beylik" sözcüğünden türetilmiştir.