sark|mak

sarışın

Orta Türkçe yazılı örneği bulunmayan *sarığçın "sarı saçlı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sarıġ sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çIn ekiyle türetilmiştir.

sari1

Arapça sry kökünden gelen sāri ٍسارٍ z "akıcı, bulaşıcı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sarā سَرَى z "aktı, yayıldı, bulaştı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

sari2

İngilizce sari "Hint kadın giysisi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Modern Hintçe sarī "elbise, örtü" sözcüğünden alıntıdır.

sarih

Arapça ṣrḥ kökünden gelen ṣarīḥ صريح z "berrak, net, anlamı açık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṣaraḥa "berrak idi, açık ve net konuştu" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

sarin

İngilizce sarin veya Almanca Sarin "sinir sistemini etkileyen zehirli bir gaz" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1938 IG Farben, Alm. kimya şirketi.) Bu sözcük Schrader, Ambros, Ritter "gazı keşfeden Alman kimyagerler" özel adından türetilmiştir.

sark|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
suw sarkdı [[su başıboş şekilde aktı]], aḏakım sarkdı [[ayağım uyuşup sarktı]] Türkiye Türkçesi: salkı "sarkık" [ Asım Ef., Kamus-ı Muhit terc., 1800]
al-farak [Ar.]: Kulak dibinden salkı olup düşük olmak maˁnāsındadır Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
salkımak: Etler gevşeyip sarkmak. (...) salkı: Sarkık, sölpük, pörsük.

Köken

Eski Türkçe sark- "salınmak, sallanmak, boş ve gevşek kalmak." fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *salk- biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe sal- fiilinden Türkiye Türkçesinde +Ik- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için sal- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Anlam itibariyle sal- fiilinin dönüşlü türevidir. /l/ > /r/ evrimi tipiktir. Karş. Türkiye Türkçesi salkım "sarkmış şey", Türkiye Türkçesi ve salkı "düşük, sarkık".

Benzer sözcükler

sarkık, sarkıtmak

Bu maddeye gönderenler

sakak (sakağı), sakar, salkım, sarkaç, sarkıntı, sarkıt


08.10.2017
sarkaç

Türkiye Türkçesi sark- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

sarkastik

Fransızca sarcastique "acıtıcı bir şekilde alay eden" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince sarcasticus "1. dişiyle et koparan, 2. acı söyleyen, hicveden" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca sarkastikós σαρκαστικός z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca sarkázō σαρκάζω z "köpekler gibi ısırarak et koparmak" fiilinden +istik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca sárks σάρξ z "et" sözcüğünden türetilmiştir.

sarkıntı

Türkiye Türkçesi sarkın- "saldırmak, tecavüz etmek" fiilinden türetilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi sark- "1. asılı kalmak, sallanmak, 2. saldırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(In)tI ekiyle türetilmiştir.

sarkıt

Türkiye Türkçesi sark- fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

sarkoma

Fransızca sarcome veya İngilizce sarcoma "et görünümünde bir tür habis ur" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca sarkóō σαρκόω z "ete benzemek, etleşmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca sarks, sark- σαρξ, σαρκ- z "(kesilmiş) et" sözcüğü ile eş kökenlidir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *twerḱ- "kesmek" kökünden türetilmiştir.