sap|mak

santral

Fransızca central "1. merkezî (sıfat), 2. herhangi bir şeyin merkezî birimi (isim)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince centralis "merkezî" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince centrum "merkez" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

santrifüj

Fransızca centrifuge veya İngilizce centrifuge "merkezkaç (kuvvet)" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1687 Isaac Newton, İng. fizikçi.) Bu sözcük Latince centrum "merkez" ve Latince fuga "kaçış" sözcüklerinin bileşiğidir.

santur

Arapça snṭr kökünden gelen sanṭūr سنطور z veya Farsça santūr سنتور z "kanuna benzer bir telli çalgı, cymbal" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen psaltḗrion ψαλτήριον z sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Yunanca sözcük Eski Yunanca psállō ψάλλω z "gergin bir yayı parmakla çekmek, çınlatmak, telli çalgı çalmak" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir.

sanzatu

Fransızca sans atout "kozsuz, iskambilde kozsuz oynanan el" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca sans "yoksunluk edatı, -siz" (NOT: Bu sözcük Latince aynı anlama gelen sine sözcüğünden evrilmiştir. ) ve Fransızca atout "iskambilde koz" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Fransızca sözcük Fransızca à tout "hepsine, hepsini" deyiminden türetilmiştir. Fransızca deyim Latince aynı anlama gelen ad totum deyiminden alıntıdır. )

sap

Eski Türkçe sap "bıçak veya kılıç kabzası" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sap- "delmek, sivri bir şey sokmak" fiili ile eş kökenlidir.

sap|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
ḥaḳdan ayruk nesneye tapmadılar / dutdılar doğrı yolı sapmadılar Türkiye Türkçesi: sapıtmak [ Şer'iye Sicilleri, 1500 yılından önce]
evümüŋ sābıḳā sāhıbi olan Nasrüddīn nām kimesne izn virmiş ki ol suyı öte sapıtup [saptırıp] yine memerrine götüre. Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
sapmak: Deflectere, divertere à via recta.

Köken

Türkiye Türkçesi sap- "yoldan ayrılmak, şaşmak" fiilinden evrilmiştir.

Ek açıklama

TTü özgü olan bu fiil ETü ve diğer Türk lehçelerinde kaydedilmemiştir. Eski Türkçe sap- "iplik veya sap geçirmek; bağlamak" fiiliyle anlam bağı kurulamaz.

Benzer sözcükler

sapak, sapılmak, sapıtmak, sapkın, saptırmak

Bu maddeye gönderenler

sapa, sapık


15.07.2015
sapa

Orta Türkçe sapa "yoldan uzak" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe yazılı örneği bulunmayan *sap- fiilinden Türkiye Türkçesinde +A ekiyle türetilmiştir.

sapan

Eski Türkçe sap- veya sapı- "şiddetle sallamak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)An ekiyle türetilmiştir.

saparta

İtalyanca sabordo "gemi bordasında top atışına mahsus dikdörtgen delik" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca bordo "gemi bordası" sözcüğünden türetilmiştir.

sapık

Türkiye Türkçesi sap- fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

sapır

"sallama ve dökülme sesi" Ses yansımalı sözcüktür.