sakar

saka2

Arapça saḳḳāˀ "sucu" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

sakağı

Eski Türkçe sakak "çenenin alt kısmı, gıdı" sözcüğü ile eş kökenlidir.

sakak

Eski Türkçe sakak "çenenin altındaki sarkan kısım, gerdan" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *sarkak veya *salkak biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe sark- fiilinden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

sakal

Eski Türkçe sakal "sakal" sözcüğünden evrilmiştir.

sakalet

Türkiye Türkçesi sakil "yersiz, uygunsuz" sözcüğünden türetilmiştir. Türkçe sözcük Arapça ṯaḳīl "ağır" sözcüğünden alıntıdır.

sakar
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
sakar: al-aġarr min al-χayl [[atlarda beyaz alın izi]] Türkiye Türkçesi: "... uğursuz" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
sakar: Atların alnında subāhu'l-hayr, akıtma. sakar ve sakarlı at: meş'um. Türkiye Türkçesi: "... belalı" [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
sakar: (...) sıf. 1. Meş'um, uğursuz (at). 2. Çifteli (adam).

Köken

Orta Türkçe sakar "hayvan alnında beyaz iz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sark- veya salk- fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için sark- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Atın alın izi ile "şaşkınlık" ve "uğur/uğursuzluk" arasında kurulan ilişki Arapçada da mevcuttur. Karş. aġarr "1. atın alın izi, 2. şaşkın, şapşal" ( ▪ Edw. Will. Lane, An Arabic Lexicon sf. I:2240), ve aynı anlamda ṣubāḥu'l-χayr صُباح الخير "uğur fitili". • Anadolu ağızlarında "uçurum" anlamında kullanılan sakar, sakarbaşı sözcükleriyle bağı anlaşılamadı. Belki "uğursuz yer" anlamında. ▪ Ahmet Dinç, Türkçe'nin Kayıp Kelimeleri sf. 391.


22.09.2017
sakarin

Fransızca ve İngilizce saccharin "şeker yerine kullanılan bir madde" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1879 Ira Remsen ve Constantin Fahlberg, Amer. kimyacılar.) Fransızca sözcük Geç Latince saccharum "şeker" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen sákχaron σάκχαρον z sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: MÖ 325 Nearkhos, Büyük İskender'in Hindistan seferi dönüşünde.) Yunanca sözcük Pali (geç Sanskrit) dilinde aynı anlama gelen śakkharā sözcüğünden alıntıdır.

sakat

Arapça sḳṭ kökünden gelen saḳaṭ سَقَط z "düşük, döküntü, hor, kıymetsiz şey" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳaṭa سَقَطَ z "düştü" fiilinin faˁal vezninde türevidir.

sakatat

Arapça sḳṭ kökünden gelen saḳaṭāt "dökülenler, döküntüler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳaṭ sözcüğünün çoğuludur.

sake

Fransızca saki veya İngilizce sake "Japon pirinç rakısı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Japonca sakez "her türlü alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır.

sakın|mak

Eski Türkçe sakın- veya saġın- "düşünmek, uyanık ve ihtiyatlı olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe sak "düşünceli, bilinçli, duyarlı" sözcüğünden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe sa- "düşünmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.