sakın|mak

sakar

Orta Türkçe sakar "hayvan alnında beyaz iz" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sark- veya salk- fiilinden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

sakarin

Fransızca ve İngilizce saccharin "şeker yerine kullanılan bir madde" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1879 Ira Remsen ve Constantin Fahlberg, Amer. kimyacılar.) Fransızca sözcük Geç Latince saccharum "şeker" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen sákχaron σάκχαρον z sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: MÖ 325 Nearkhos, Büyük İskender'in Hindistan seferi dönüşünde.) Yunanca sözcük Pali (geç Sanskrit) dilinde aynı anlama gelen śakkharā sözcüğünden alıntıdır.

sakat

Arapça sḳṭ kökünden gelen saḳaṭ سَقَط z "düşük, döküntü, hor, kıymetsiz şey" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳaṭa سَقَطَ z "düştü" fiilinin faˁal vezninde türevidir.

sakatat

Arapça sḳṭ kökünden gelen saḳaṭāt "dökülenler, döküntüler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳaṭ sözcüğünün çoğuludur.

sake

Fransızca saki veya İngilizce sake "Japon pirinç rakısı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Japonca sakez "her türlü alkollü içki" sözcüğünden alıntıdır.

sakın|mak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Chuastuanift, 900 yılından önce]
kün sayu neçe yavlak sakınç sakınır biz [her gün nice kötü düşünceler düşünürüz] Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
lö kanı inçe tép sakınç sakıntı [ejderha hanı şöyle deyip düşünce düşündü] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol mindin sakındı [bana karşı ihtiyatlı davrandı] (...) ol maŋa edgü saġındı [benim hakkımda iyilik düşündü]

Köken

Eski Türkçe sakın- veya saġın- "düşünmek, uyanık ve ihtiyatlı olmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe sak "düşünceli, bilinçli, duyarlı" sözcüğünden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe sa- "düşünmek" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için say- maddesine bakınız.

Ek açıklama

ETü fiilden TTü san- ve sakın- olmak üzere iki varyant biçim türemiştir.

Benzer sözcükler

sakın, sakıngan, sakınılmak

Bu maddeye gönderenler

sakınca


14.12.2015
sakınca

Türkiye Türkçesi sakın- fiilinden Yeni Türkçe +çA ekiyle türetilmiştir.

sakırga

Eski Türkçe sakırku "kene" sözcüğünden evrilmiştir.

sakıt

Arapça sḳṭ kökünden gelen sāḳiṭ ساقط z "düşen, düşük" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳaṭa سقط z "düştü" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

sakız

Eski Türkçe sakız "her türlü ağaç reçinesi" sözcüğünden evrilmiştir.

saki

Arapça sḳy kökünden gelen sāḳī ساقي z "mecliste su veya içki sunan kişi" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça saḳā "su verdi, suladı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice şāḳyā שָׁקְיא z "vekilharç, şarap görevlisi" sözcüğünden alıntıdır. Aramice/Süryanice sözcük Akatça aynı anlama gelen şāḳū sözcüğü ile eş kökenlidir.