sıtma

sırt

Eski Türkçe sırt "1. hayvanların sırtında bulunan kalın ve sert kıl, yele, 2. (Oğuzca) tepe" sözcüğünden evrilmiştir.

sırtar|mak

Türkiye Türkçesi sırtar- "1. sırtüstü dönmek, 2. sırıtmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi sırt sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir.

sırtı

Yeni Yunanca sirtí(on) συρτή z "çekilen, sürüklenen, sürükleme oltası" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca syrnō σύρνω z "çekmek, sürüklemek" fiilinden +ion ekiyle türetilmiştir.

sırtlan

Orta Türkçe sırtlān "bir tür vahşi hayvan" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sırt "sırt? yele?" sözcüğünden Eski Türkçe +lAn ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

sıska

Arapça sḳy kökünden gelen istisḳā إستسقَى z "1. susama, 2. yağmur duası etme, 3. karnı su toplama, raşitizm" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳā سقا z "su verdi, suladı" fiilinin istifˁāl vezninde (X) masdarıdır.

sıtma
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ anon., Kitab-ı Mecmu-ı Tercüman-ı Türkî, 1343]
isitma/issitma Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
isitma استما: hummā. Febris. [ Artin Hindoğlu, Hazine-i Lugat, 1831]
Fièvre [Fr.]: isitma (sıtma) Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
ısıtma اصيتمه: Titreme humması, hārrül vebā.

Köken

Türkiye Türkçesi isitme "humma, ateşli hastalık" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi isit- veya issit- "ısıtmak, ateşlemek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için ısı maddesine bakınız.

Ek açıklama

Kalın sesli dizisi 17. yy dolayında yaygınlaşmış, önses 19. yy sonlarında düşmüştür.


26.10.2017
sıva

Türkiye Türkçesi yazılı örneği bulunmayan *sıvağ "sıvanan şey" biçiminden evrilmiştir. Türkçe biçim Türkiye Türkçesi sıva- fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

sıva|mak1

Eski Türkçe suva- "1. sulamak, 2. sıva, çamur, yağ vb. sürmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe suv "su" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

sıva|mak2

Türkiye Türkçesi sığa- "kısaltmak, yen ve paça sıyırmak" fiilinden türetilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe sıġ veya sık "kısa" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

sıvazla|mak

Türkiye Türkçesi yazılı örneği bulunmayan *sıvaz "?" biçiminden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir. Türkçe biçim Türkiye Türkçesi sıva- "çamur, yağ vb. sürmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uz ekiyle türetilmiştir.

sıvı

Türkiye Türkçesi sıvık "cıvık, çamur kıvamında" sözcüğünden türetilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen suvık sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe suva- "sulamak, ıslatmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.