sırtlan

sırma

Orta Yunanca sýrma σύρμα z "çekme altın veya gümüş tel" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca sýrma σύρμα z "çekme" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca sýrō σύρω z "çekmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir.

sırnaş|mak

Türkiye Türkçesi sırnak "tırnak (yerel ağızlarda)" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +Iş- ekiyle türetilmiştir. (Kaynak: Türkiye'de Halk Ağızlarından Derleme Sözlüğü sf. 3618)

sırt

Eski Türkçe sırt "1. hayvanların sırtında bulunan kalın ve sert kıl, yele, 2. (Oğuzca) tepe" sözcüğünden evrilmiştir.

sırtar|mak

Türkiye Türkçesi sırtar- "1. sırtüstü dönmek, 2. sırıtmak" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Türkiye Türkçesi sırt sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)Ar- ekiyle türetilmiştir.

sırtı

Yeni Yunanca sirtí(on) συρτή z "çekilen, sürüklenen, sürükleme oltası" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca syrnō σύρνω z "çekmek, sürüklemek" fiilinden +ion ekiyle türetilmiştir.

sırtlan
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
sırtlan: al-ḍabuˁ [sırtlan] Türkiye Türkçesi: [ Lugat-i Ni'metullah, 1540]
şarza [Fa.]: Yırtıcı cānāverler sıfatıdur. Hışmlarından dişlerin bir birine urup dudakların sırıdup dişlerin gösterirler.

Köken

Orta Türkçe sırtlān "bir tür vahşi hayvan" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe sırt "sırt? yele?" sözcüğünden Eski Türkçe +lAn ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

Daha fazla bilgi için sırt maddesine bakınız.

Ek açıklama

Eski Türkçe anduk (aynı anlamda) yerine 14. yy'dan itibaren tüm lehçelerde görülen sözcüktür. Türkiye Türkçesine özgü olan sırıt- "diş göstermek" fiilinden türetilmesi halk etimolojisidir.


01.01.2016
sıska

Arapça sḳy kökünden gelen istisḳā إستسقَى z "1. susama, 2. yağmur duası etme, 3. karnı su toplama, raşitizm" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳā سقا z "su verdi, suladı" fiilinin istifˁāl vezninde (X) masdarıdır.

sıtma

Türkiye Türkçesi isitme "humma, ateşli hastalık" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi isit- veya issit- "ısıtmak, ateşlemek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

sıva

Türkiye Türkçesi yazılı örneği bulunmayan *sıvağ "sıvanan şey" biçiminden evrilmiştir. Türkçe biçim Türkiye Türkçesi sıva- fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

sıva|mak1

Eski Türkçe suva- "1. sulamak, 2. sıva, çamur, yağ vb. sürmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe suv "su" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

sıva|mak2

Türkiye Türkçesi sığa- "kısaltmak, yen ve paça sıyırmak" fiilinden türetilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe sıġ veya sık "kısa" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)A- ekiyle türetilmiştir.