süz|mek

sütliman

Yeni Yunanca sotolimáni σοτολιμάνι z "liman altı, iç liman" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §848.)

sütre

Arapça str kökünden gelen sutra(t) سُترة z "örtü, perde, paravan, özellikle namaz sırasında öne asılan perde" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça satara سَتَرَ z "örttü" fiilinin fuˁla(t) vezninde türevidir.

sütun

Farsça sutūn veya ustūn ستون z "direk, sütun" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen stūn sözcüğünden evrilmiştir. (NOT: Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen stūna- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen sthūnā स्थूणा z sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sth₂-uh₂-néh₂ (*st-ū-nā́) "durdurmak, dikmek" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *steh₂- (*stā-) "durmak" biçiminden evrilmiştir.

süvari

Farsça suvār سوار z "ata binen, binici" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen asvār sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça asb veya asp "at" sözcüğünden türetilmiştir.

süveter

İngilizce sweater "1. «terleten», sporcuların idman sırasında giydiği yün kazak, 2. her türlü yün kazak" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce sweat "(ad) ter, (fiil) terlemek" fiilinden +er ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *swait- biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *swei̯d- biçiminden evrilmiştir.

süz|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca Budist metinler, 1000 yılından önce]
köŋülüg süzer arıtur içün [gönlü süzüp arıttığı için] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol sūw süzdi [[suyu süzerek arıttı]], süzüldi, süzme, süzük Kıpçakça: [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1314]
süzme [[süzülmüş yoğurt ve kısık bakış - 'süzme gözlü' ve 'göz süzdi' denir]] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
süzülmek: Immotis alis per aërem se demittere [kanat çırpmadan havada kaymak] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
süzme yoğurt

Köken

Eski Türkçe süz- "(sıvı) akıtmak, filtre etmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *süd- kökünden evrilmiştir.

Ek açıklama

Karş. Moğolca sigü- "köpüğünü veya kaymağını almak, süzmek, sızdırmak". Türkçe fiili Moğolca *sigüre- eşdeğeridir. • "Havada uçmak" anlamında süzülmek fiilinin anlam evrimi anlaşılamadı.

Benzer sözcükler

süzdürmek, süzek, süzgü, süzgün, süzme, süzük, süzülmek

Bu maddeye gönderenler

süt (sütlaç, sütleğen), süzgeç


23.04.2018
süzet

Fransızca crêpe suzette "karamelize şeker, portakal kabuğu ve Grand Marnier ile yapılan bir tatlı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1896 Henri Charpentier, Fr. aşçı.) Fransızca sözcük Fransızca Suzette "bir kadın adı" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca aynı anlama gelen Suzanne sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen Susanna özel adından alıntıdır. Bu sözcük İbranice şōşana שושנה z "zambak, bir kadın adı" sözcüğünden alıntıdır.

süzgeç

Türkiye Türkçesi süzgüç sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi süz- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Uç ekiyle türetilmiştir.

svastika

Almanca Swastika "gamalı haç" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Sanskritçe svastika "talih simgesi, gamalı haç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Sanskritçe svásti "talih, kut, hayır" sözcüğünden türetilmiştir. Sanskritçe sözcük Sanskritçe "iyi, kutlu, hayırlı" (NOT: Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₁su- (*esu-) biçiminden evrilmiştir. ) ve Sanskritçe astí "olma" sözcüklerinin bileşiğidir.

swap

İngilizce swap "takas, ticaret ve finansta bir deyim" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

swinger

İngilizce swinger "1. oynak, canlı kişi, 2. swing dansı yapan, 3. eş değiştokuşu yapan" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce swing "salınmak, oynamak" sözcüğünden +er ekiyle türetilmiştir.