sürtük

sürpriz

Fransızca surprise "baskın, olağanüstü vergi [esk.], epilepsi krizi [esk.], beklenmedik rastlantı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca surprendre "üstüne gelme, uğrama" sözcüğünün geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Bu sözcük Fransızca prendre, pris- "tutma" sözcüğünden super+ önekiyle türetilmiştir.

sürre

Arapça ṣrr kökünden gelen ṣurra(t) صرّة z "çıkın, heybe, bohça" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṣarra صرّ z "torba veya tulum şeklinde bağladı, dişi devenin memesini düğümledi" fiilinden türetilmiştir.

sürrealizm

Fransızca surréalisme "gerçeküstücülük" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1917 Guillaume Apollinaire, Fr. şair.) Fransızca sözcük Fransızca surréél "gerçeküstü" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca sur "üst, üzeri, fazla" (NOT: Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen super sözcüğünden evrilmiştir. ) ve Fransızca réél "gerçek" sözcüklerinin bileşiğidir.

sürşarj

Fransızca surcharge "ek yük, ek ücret, ek vergi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca surcharger "üstüne yük bindirmek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Fransızca charge "yük" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

sürt|mek

Eski Türkçe sürt- "(yağ vb.) sürmek, ovmak, kaşımak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe sür- "gütmek, yaymak" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.

sürtük
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
sürtük éşler [[aktif veya pasif lezbiyen. Sürtünen herhangi bir şeye de sürtük denir.]] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
sürtük: Sokak süpürgesi. Türkiye Türkçesi: [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
sürtük: Bütün gün taban sürten serseri ve namussuz karı.

Köken

Eski Türkçe sürtük "sürtünen şey veya kişi, lezbiyen" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sürt- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için sürt- maddesine bakınız.


03.03.2015
sürur

Arapça srr kökünden gelen surūr سرور z "neşe, sevinç, gülme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça sarra سَرَّ z "sevindi, güldü" fiilinin fuˁūl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça surra(t) سرّة z "göbek çukuru, umbilicus" sözcüğünden türetilmiştir.

sürü

Eski Türkçe sürüg "sürülen şey, hayvan sürüsü" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sür- fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

sürü|mek

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) sürü- "gütmek, sürüklemek" fiilinden evrilmiştir. Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen sür- fiili ile eş kökenlidir.

sürükle|mek

Türkiye Türkçesi sürük "sürülen şey, sürü" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir. Türkçe sözcük Türkiye Türkçesi sür- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

sürüm

Türkiye Türkçesi sür- fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir.