sürç|mek

süpür|mek

Eski Türkçe sipir- "süpürmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Moğolca aynı anlama gelen sigürde- veya sirbe- fiili ile eş kökenlidir.

süpürge

Eski Türkçe sipürgü "süpürme aleti" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe sipür- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.

sür|mek

Eski Türkçe sür- "gütmek, yürütmek, kovmak" fiilinden evrilmiştir.

sürahi

Arapça ṣrḥ kökünden gelen ṣurāḥ صراح z "şeffaf, kristal, cam" sözcüğünden türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça ṣaraḥa "(su) saf ve berrak idi" fiilinden türetilmiştir.

sürat

Arapça srˁ kökünden gelen surˁa(t) سرعة z "hızlı gitme, hız" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saraˁa سرع z "hızlı gitti" fiilinin fuˁla(t) vezninde masdarıdır.

sürç|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
at sürçdi [[at tökezledi]] Türkiye Türkçesi: sürç "hata" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
sürç: Hevfe [tökezlemek], suç, taksir. sürç-i lisan [ TDK, Türkçe Sözlük, 2. Baskı, 1955]
sürçü lisan: 'dil sürçmesi' anlamında kullanılan kural dışı bir deyim.

Köken

Eski Türkçe sürç- "ayağı takılmak, tökezlemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe sür- "yürütmek" fiilinden Eski Türkçe +Iş- ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için sür- maddesine bakınız.

Ek açıklama

+Iş- geçişsizlik ve işteşlik eki ile *sürş- fiilini /r/ sesi etkisiyle dissimile edilmiş biçimidir.

Benzer sözcükler

sürç-i lisan


30.09.2017
süre

Türkiye Türkçesi sür- fiilinden Yeni Türkçe +A ekiyle türetilmiştir.

süreç

Türkiye Türkçesi sür- fiilinden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

süreğen

Türkiye Türkçesi sür- fiilinden Yeni Türkçe +(g)An ekiyle türetilmiştir.

sürek

Türkiye Türkçesi sür- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

süreyya

Arapça s̠ry kökünden gelen ṯurayyā ثريّا z "Ülker takımyıldızı, Pleiades" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṯarā "çok idi, bol idi" fiilinin fuˁaylā vezninde küçültme halidir.