rizom

riya

Arapça riyāˀ رياء z "ikiyüzlülük" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raˀā رَأَى z "gördü" fiilinin fiˁāl vezninde türevidir. Bu sözcük Arapça rAy kökünden gelen riˀy رىٔى z "görüntü, görünüm" sözcüğünden türetilmiştir.

riyal

İspanyolca real "1. krali, krala ait, 2. bir para birimi" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca rey "kral" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen rex, reg- sözcüğünden evrilmiştir.

riyaset

Arapça rAs kökünden gelen riˀāsa(t) رئاسة z "reislik, önderlik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raˀasa رأس z "baş oldu, önderlik etti" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

riyaziye

Arapça rwḍ kökünden gelen (ˁūlūm) al-riyāḍīya(t) رياضيّة z "1. disiplin, özellikle tarikat ve züht disiplini, 2. matematik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça riyāḍa(t) رياضة z "disipline etme, perhiz" sözcüğünün dişil nisbet halidir. Bu sözcük Arapça rāḍa را‎ض z "hayvan veya insan eğitti, yetiştirdi, idman etti, disipline etti" fiilinden türetilmiştir.

riziko

İtalyanca risco veya rischio "tehlike, risk" sözcüğünden alıntıdır.

rizom
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Milliyet - gazete, 1962]
rizomunun tozu veya bu rizomdan hazırlanmış eterli hülâsa şerit düşürmekte kullanılır.

Köken

Fransızca rhizome "yumrukök" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰrízōma ῥίζωµα z "köklenti, kökümsü oluşum" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰrizoûmai ῥιζοῦμαι z "köklenmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰríza ῥίζα z "kök" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wreh₂d-ih₂- (*wrād-ī-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wréh₂ds (*wrā́ds) "kök" kökünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için radika maddesine bakınız.


07.06.2021
ro-ro

İngilizce ro-ro "tekerlekli araçların gemiyle nakli" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce roll on-roll off "bindir indir, tekerlekli araçların gemiyle nakli" deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük İngilizce roll "yuvarlamak" fiilinden türetilmiştir. İngilizce fiil Fransızca aynı anlama gelen rouler fiilinden alıntıdır.

roba

İtalyanca roba "1. eşya, bagaj [esk.], 2. uzun etekli giysi" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince roba "1. ganimet, 2. değerli ve süslü giysi" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *raub- "ganimet, yağma" biçiminden alıntıdır. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *Hrewp- (*rewp-) "kapmak, çalmak, kırmak" biçiminden evrilmiştir.

robocop

İngilizce RoboCop "robot polis, 1987 yapımı RoboCop filmi ve devamına adını veran mekanik kahraman" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce robot ve İngilizce cop "argoda polis" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük İngilizce to cop "yakalamak" fiilinden türetilmiştir. İngilizce fiil Fransızca caper "yakalamak, tutuklamak" fiili ile eş kökenlidir. )

robot

Fransızca ve İngilizce robot "mekanik insan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Çekçe robot "mekanik işçi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1920 Karel Çapek, Çek romancı.) Bu sözcük Çekçe robota "mecburi hizmet, angarya, köle emeği" sözcüğünden türetilmiştir. Çekçe sözcük Eski Slavca aynı anlama gelen rabota sözcüğünden alıntıdır. Slavca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃erbʰ- (*orbʰ-) biçiminden evrilmiştir.

rock

İngilizce rock "1. sallanma, depreşme, 2. bir tür müzik" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski İngilizce roccian "çocuğu beşikte sallama, dandini yapma" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *rukk- biçiminden evrilmiştir.