reçel

reaya

Arapça rˁy kökünden gelen raˁāyā رعيا z "1. birinin gözetiminde olan davar, sürü, 2. hükümdarın gözetmekle mükellef olduğu halk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raˁiya(t) رعيّة z sözcüğünün faˁālā vezninde çoğuludur.

rebap

Arapça rbb kökünden gelen rabāb رباب z "yayla çalınan bir çalgı, ıklık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça rubāb رباب z "mızrapla çalınan bir çalgı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice rəbobā "niteliği bilinmeyen bir çalgı" sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 1440)

rebetiko

Yeni Yunanca rebétiko ρεμβέτικο z "bir tür Yunan müziği" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca rebós, rebét- ρεμβός z "serseri, ayyaş, perişan" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca rébomai ρέμβομαι z "aklı perişan olmak, amaçsız ve dengesiz olmak" fiilinden türetilmiştir.

recm

Arapça rcm kökünden gelen racm رجم z "taşlayarak idam etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça racama رجم z "taşlayarak idam etti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Akatça ragāmu רגמ z "söz söylemek, mahkemede dava etmek" fiili ile eş kökenlidir.

recüliyet

Arapça rcl kökünden gelen raculiyya(t) رجليّة z "erkeklik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça racul رجل z "adam, erkek" sözcüğünün masdarıdır.

reçel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ anon., Ferec ba'd eş-şidde, 1451 yılından önce]
rīçāller, türşīler, pilāv-ı sultānī [ Meninski, Thesaurus, 1680]
rīçāl vulg. reçel

Köken

Farsça aynı anlama gelen rīçāl veya riçāl ريچال/رچال z sözcüğünden alıntıdır.


14.01.2015
reçete

İtalyanca ricetta "reçete, yemek tarifi" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince recepta "alındı, makbuz, pusula" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince recipere "kabul etmek, teslim almak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir. Latince fiil Latince capere, capt- "almak, tutmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

reçine

Yeni Yunanca retsína ρετσίνα z "bitki sakızı, özellikle çam sakızı" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen rētínē ρητίνη z sözcüğünden evrilmiştir.

redaksiyon

Fransızca rédaction sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca rédiger "yazıyı düzelterek yayına hazırlamak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince redigere, redact- "azaltmak, toparlamak, işe yarar hale getirmek" fiilinden alıntıdır.

redif

Arapça rdf kökünden gelen radīf رديف z "takip eden, izleyen, ardınca gelen" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça radafa ردف z "izledi" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

redingot

Fransızca redingote "süvari ceketi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen riding coat deyiminden alıntıdır. Bu sözcük İngilizce ride "ata binmek" fiilinden türetilmiştir. İngilizce fiil Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *rīdan biçiminden evrilmiştir.