radika

racim

Arapça rcm kökünden gelen racīm رجيم z "1. taşlanan, recmedilen, 2. lanetli (şeytanın sıfatı)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Habeşçe (Ge'ez) ragīm ራጊየመ z "lanetli (şeytanın sıfatı)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Habeşçe (Ge'ez) #rgm "lanetlemek, mahkûm etmek" kökünden türetilmiştir.

racon

İtalyanca ragione "akıl, mantık, aklı selim, usul, düzen" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince ratio "oran, gerekçe, akıl, mantık" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince reri "saymak, muhakeme etmek, akıl yürütmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂reh₁- (*arē-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂er- (*ar-) "saymak, akıl yürütmek" kökünden türetilmiştir.

radar

İngilizce radar "radyo dalgalarıyla çalışan görüntü cihazı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce radio detecting and ranging "radyo ile bulma ve mesafe belirleme" sözcüğünün kısaltmasıdır.

radde

Arapça rdd kökünden gelen rādda(t) رادّة z "dönüş, bir işten elde edilen kâr, getiri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça radda ردّ z "geri çevirdi" fiilinin fāˁila(t) vezninde etken fiil sıfatı dişilidir.

radi(o)+

Fransızca ve İngilizce radio+ "[bileşik adlarda] 1. ışıma, ışın, 2. radyo" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Latince radiare "ışın saçmak, ışımak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince radius "tekerlek çubuğu, dairenin yarıçapı, bir merkezden yayılan ışın" sözcüğünden türetilmiştir.

radika
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Tıngır & Sinapian, Istılahat Lugati, 1891]
chicorée [Fr]: radikya [ Cumhuriyet - gazete, 1937]
Zannediyor ki Beyoğlu sokaklarında 'radikya, radikya!', 'karnabitya, karnabitya!', 'hayda tülip, hayda tülip' diye avaz avaz bağıran satıcılar [ TDK, Türkçe Sözlük, 8. Baskı, 1988]
radika: Yaprakları salata olarak yenen baharlı bir bitki.

Köken

Yeni Yunanca radíkia ραδίκια z "yaprakları yenilen bir bitki, hindiba" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Yunanca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen radicchio sözcüğünden alıntıdır. ) Bu sözcük Latince radix, radic- "kök" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wreh₂d-ih₂- (*wrād-ī-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *wréh₂ds (*wrā́ds) "kök" kökünden türetilmiştir.

Ek açıklama

Eski adı radikya olan bitkinin 1980'li yıllarda radika adıyla canlandırılması muhtemelen bir yazım hatası sonucudur.

Benzer sözcükler

radikya

Bu maddeye gönderenler

eradikasyon, radikal, rizom


23.09.2017
radikal

Fransızca radical "1. köke ait, kökten, 2. siyasette kökten reformları savunan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince radix, radic- "kök" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

radon

Yeni Latince radon "radyoaktif bir gaz" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1918 C. Schmidt, Alm. kimyacı.) Latince sözcük Latince radiare "ışımak" fiilinden türetilmiştir.

radyal

İngilizce radial "bir merkezden çıkan çubuk veya ışınlar şeklinde" sözcüğünden türetilmiştir. İngilizce sözcük Latince radius "tekerlek çubuğu" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir.

radyan

Fransızca radian "geometride açı ölçüm birimi" sözcüğünden alıntıdır.

radyasyon

Fransızca radiation "ışınım" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince radiare "ışıma" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir.