rıht

rezil

Arapça rḏl kökünden gelen aynı anlama gelen raḏīl رذيل z sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raḏila رذل z "rezil oldu" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

rezistans

Fransızca résistance "direnç, direniş" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca résister "karşı durmak, karşı koymak, direnmek" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen resistere fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince sistere, stat- "durmak, dikilmek, sıkı durmak, kavi olmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

rezolüsyon

Fransızca résolution "baskı veya elektronik ekranda görüntü yoğunluğu" veya İngilizce resolution "çözüm, çözünüm, baskı veya elektronik ekranda görüntü yoğunluğu" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince resoluere "çözmek, unsurlarına ayrıştırmak" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince soluere, solut- "gevşetmek, çözmek" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

rezonans

Fransızca résonance "çınlama, yankı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen resonantia sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince resonare "çınlamak, yankılanmak" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince sonare "ses çıkarmak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

rezüme

İngilizce resumé "özet, özetlenmiş özgeçmiş" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca résumé "özet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca résumer "özetlemek, baştan ele almak" fiilinden +é ekiyle türetilmiştir. Fransızca fiil Latince resumere "baştan almak" fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince sumere "almak" fiilinden re+ önekiyle türetilmiştir.

rıht
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"mimaride basamağın dikey yüzü" [ Cumhuriyet - gazete, 1993]
Merdiven türleri, boyutsal koşullar, rıht ve basamak boyutları arasındaki ilişkiler

Köken

Farsça rīχt ريخت z "dökme, döküm" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça rīχtan, rīz- ريختن, ريز z "akıtmak, dökmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen rēχtan, rēç- fiilinden evrilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde aynı anlama gelen raek- sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *leik- biçiminden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için likit maddesine bakınız.

Ek açıklama

Türkçe 20. yy sonlarından eski kaynaklarda sözcüğe rastlanmadı.

Bu maddeye gönderenler

giriz (keriz), ibrik, rıhtım


09.09.2014
rıhtım

Farsça rīχt ريختم z "dökme, döküm" sözcüğünden türetilmiştir. Farsça sözcük Farsça rīχtan, rīz- ريختن, ريز z "dökmek" fiilinden türetilmiştir.

rıza

Arapça rḍw kökünden gelen riḍāˀ رضاء z "razı olma, memnuniyet" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raḍā رضا z "razı oldu" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

rızk

Arapça rzḳ kökünden gelen rizḳ رزق z "nimet, günlük ekmek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen rōzīk veya rōçīk sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Farsça rōz veya rōç "gün" sözcüğünden türetilmiştir.

riayet

Arapça rˁy kökünden gelen riˁāya(t) رعاية z "bakma, gözetme, bakım, davar gütme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raˁā رَعَا z "baktı, gözetti, davar güttü" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

ribat

Arapça rbṭ kökünden gelen ribāṭ رباط z "1. bağ, bağlantı, 2. kervansaray, han, yolcu konaklama yeri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rabaṭa ربط z "bağladı" fiilinden türetilmiştir.