peri

perforasyon

Fransızca perforation "delik, delme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince perforare "delmek, delik açmak" fiilinden +()tion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen forare fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰorH-eh₂-i̯é- (*bʰor-ē-i̯é-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *bʰerH- (*bʰer-) kökünden türetilmiştir.

performans

Fransızca ve İngilizce performance "icraat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce perform "icra etmek, gereğini yerine getirmek" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Fransızca parformer "«usulüne göre yapmak», icra etmek, gereğini yerine getirmek" fiilinden alıntıdır. Eski Fransızca fiil Latince forma sözcüğünden per+1 önekiyle türetilmiştir.

pergel

Farsça pargār پرگار z "daire çizme aygıtı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde pairi-kāra- "çevre-eden" sözcüğü ile eş kökenlidir.

pergola

İtalyanca pergola "çardak, özellikle üstü sarmaşıkla kaplı koridor şeklinde geçit" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince pergula "çatı saçağı, balkon, sundurma" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince pergere "ileri çıkmak, devam etmek" fiilinin küçültme halidir.

perhiz

Farsça parhīz پرهيز z "yemekten ve diğer zevklerden sakınma" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça parhīχtan, parhīz- پرهيختن, پرهيز z "perhiz etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça parχişt-, parχēz "(birinin) yanında veya etrafında durmak, kulluk etmek, tapmak" fiilinden evrilmiştir. (Kaynak: Desmond Durkin-Meisterernst, Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthi sf. 281)

peri
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Kutadgu Bilig, 1069]
kanı ol perī kuş bu yalŋuk öze [ İbni Mühenna, Lugat, 1310 yılından önce]
pari: al-cinn

Köken

Farsça parī veya parrī پرى/پرّى z "bir efsane varlığı, cin" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen parīk sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde pairikā- "«yanında duran», Zerdüşt inancında iyi ruh, peri" sözcüğünden alıntıdır. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde pairi "yan, etraf" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için per+ maddesine bakınız.


05.10.2017
peridot

İngilizce peridot veya Fransızca péridot "bir tür yarı değerli taş, krizolit" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

periferi

Fransızca périphérie veya İngilizce periphery "çevre, etraf, dış kenar" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca periphéreia περιφέρεια z "çevresini-dolanan" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca phérō φέρω z "taşımak" fiilinden peri+ önekiyle türetilmiştir.

perikard

Fransızca péricarde "kalbi çevreleyen zar" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca perikárdios περικάρδιος z "kalbin etrafı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kardía καρδία z "kalp" sözcüğünden peri+ önekiyle türetilmiştir.

peripatetik

Fransızca peripatetique "1. dolanan, seyyar, 2. Aristoteles'in felsefi ekolüne mensup" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen peripatetikós περιπατετικός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca patéō πατέω z "yürümek" fiilinden peri+ önekiyle türetilmiştir.

peripeti

Fransızca peripétie "öngörülemeyen olay, kaza (özellikle tiyatroda)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca peripéteia περιπέτια z "ani ve tam dönüş, tersine dönüş" sözcüğünden alıntıdır.